Neidio i'r prif gynnwy

Newyddion Diweddaraf

NEWYDDION DIWEDDARAF, CYNGOR A CHANLLAWIAU GAN LYWODRAETH CYMRU AC IECHYD CYHOEDDUS CYMRU

Mae’r wybodaeth hon yn gywir o 22.07.2021

Cyhoeddi newidiadau i gadw ysgolion yn ddiogel a dysgwyr yn dysgu (09.07.2012)

Heddiw mae'r Gweinidog Addysg, Jeremy Miles, wedi ysgrifennu at bob pennaeth yng Nghymru i roi mwy o eglurder am sut gall ysgolion a cholegau barhau i weithredu'n ddiogel pan fyddant yn dychwelyd ym mis Medi.

Wrth i ni barhau i fonitro cyfraddau achosion covid ledled Cymru, a sut maent yn ymwneud â derbyniadau i ysbytai, mae llwyddiant ein rhaglen frechu yn rhoi achos i ni fod yn optimistig ynghylch y dyfodol. Wrth i gyfyngiadau gael eu llacio ar draws y gymdeithas ehangach, dylai lleoliadau addysgol weld patrwm tebyg hefyd.

Mae tri phrif newid yn cael eu cynnig i ddod â rhywfaint o normalrwydd yn ôl i addysg cyn tymor newydd yr hydref. Dyma’r newidiadau:

ni fydd gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell bellach yn rheolaidd mewn ystafelloedd dosbarth

ni fydd angen grwpiau cyswllt mwyach ar gyfer disgyblion ysgol na dysgwyr llawn amser mewn colegau. Byddwn yn defnyddio ein system Profi, Olrhain, Diogelu (TTP) er mwyn nodi cysylltiadau agos dysgwyr sydd wedi profi'n bositif

bydd amseroedd sesiwn arferol yn ailddechrau

Dywedodd y Gweinidog,

Erbyn diwedd mis Medi bydd pob oedolyn yng Nghymru wedi cael cynnig y ddau frechlyn, gan ddarparu mwy o ddiogelwch i’n gweithlu addysg. Mae corff cynyddol o dystiolaeth hefyd yn dangos bod plant a phobl ifanc yn profi mwy o niwed o golli'r ysgol nag o covid.

Mae llawer o’r bobl ifanc rydw i wedi siarad â nhw wedi dweud nad ydyn nhw'n credu bod y system bresennol yn gymesur. Maen nhw eisiau cael eu trin yr un fath â phawb arall - ac mae hynny'n swnio'n deg i mi.

Byddwn yn cyhoeddi’r 'Fframwaith Penderfyniadau Rheoli Heintiau Covid-19' Lleol ar ddechrau tymor yr hydref fel bod ysgolion yn cael amser i ymgorffori systemau newydd yn ystod yr wythnosau sy'n dilyn. Bydd y fframwaith yn galluogi ysgolion a cholegau i deilwra rhai o'r ymyriadau i adlewyrchu lefel y risg yn lleol. Byddant yn cael eu cefnogi gan swyddogion iechyd cyhoeddus ac awdurdodau lleol i sicrhau bod y mesurau'n briodol i'w hamgylchiadau.

Dywedodd y Gweinidog hefyd,

Cyn dechrau eich seibiant cwbl haeddiannol dros yr haf eleni hoffwn fanteisio ar y cyfle yma i fynegi fy niolchgarwch am eich holl waith caled a’ch ymdrech yn ystod y flwyddyn academaidd ddiwethaf. Rwy'n gobeithio y bydd y seibiant yn gyfle i chi, a'ch staff, edrych yn ôl dros y flwyddyn ddiwethaf gyda balchder aruthrol - rydych chi wedi dangos penderfyniad a gwytnwch anfesuradwy wrth gefnogi’r dysgu a chadw lleoliadau addysg mor ddiogel â phosibl o ran covid. Diolch o galon i chi.


Datganiad Ysgrifenedig: Diweddariad ar Strategaeth Frechu COVID-19 (07.06.2021)

Eluned Morgan AS, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Heddiw, rwy'n cyhoeddi diweddariad i’n Strategaeth Frechu COVID-19 sy’n nodi’r llwyddiannau hyd yma a’n bwriadau wrth inni symud i’r cam nesaf. Byddaf hefyd yn cyhoeddi diweddariadau wythnosol rhaglen frechu COVID-19 yfory.

Ers y diweddariad diwethaf, cafwyd nifer o gyflawniadau arwyddocaol. Yn benodol, rydym wedi darparu 2,183,455 dos cyntaf a 1,249,268 ail ddos o’r brechlyn, gydag 86.5% o oedolion yng Nghymru bellach wedi cael eu dos cyntaf. Mae hyn yn newyddion gwych, ac mae'n dangos cyflymder rhyfeddol ein proses o gyflwyno’r brechlynnau. Rwy'n hyderus y byddwn, yn gynnar yr wythnos nesaf, wedi cynnig dos cyntaf i bawb sydd dros 18 oed. Ar y gyfradd hon, ac yn amodol ar gyflenwad, rwyf hefyd yn hyderus y byddwn tua mis yn gynnar yn cyrraedd carreg filltir 3 (cynnig dos cyntaf i bob oedolyn gydag o leiaf 75% yn manteisio ar y cyfle ym mhob grŵp oedran) erbyn diwedd mis Gorffennaf. Mewn gwirionedd, mae canran y bobl sydd wedi manteisio ar y cynnig i gael eu brechu yn llawer uwch, a dyna oedd ein nod bob amser.

Wrth inni barhau i garlamu tuag at y garreg filltir hon ac at ddiwedd y cam hwn o'r rhaglen frechu, rydym eisoes wrthi’n cyflwyno’r ail ddos o frechlynnau. Ein nod yw sicrhau bod pawb sydd wedi cael dos cyntaf yn manteisio ar y cyfle i gael yr ail ddos hefyd, a hynny ar draws pob ystod oedran. Yn amodol ar gyflenwadau o frechlynnau neu gyngor pellach gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu, rydym yn hyderus y bydd y broses o gyflwyno’r ail ddos yn parhau mor gyflym a llwyddiannus ag y mae wedi bod ar gyfer y dos cyntaf. Disgwyliwn i bawb sydd wedi cael y dos cyntaf gael cynnig ail ddos erbyn diwedd mis Medi.  Mae gan y byrddau iechyd ddisgresiwn a hyblygrwydd o hyd yn lleol i ddehongli'r canllawiau yn seiliedig ar yr hyn a fyddai'n gweithio'n ymarferol yn lleol neu’n lleol iawn, ac mae hynny’n cynnwys cyflwyno’r ail ddos. Rydym hefyd yn bwriadu ailgynnig y brechlyn i'r rhai na fanteisiodd ar y cynnig gwreiddiol.  Mae ein GIG yn parhau i weithio i sicrhau nad oes unrhyw un yn cael ei adael ar ôl.

Mae'r diweddariad hwn i’r strategaeth hefyd yn nodi'r camau rydym yn eu cymryd yn awr i baratoi ar gyfer yr hyn sy'n dod nesaf, gyda’r posibilrwydd o gynnig brechiad atgyfnerthu a brechiad i blant.  Mae nifer o dreialon clinigol ar y gweill i ddeall mwy am frechiadau atgyfnerthu a brechu plant Bydd y Cyd-bwyllgor yn ystyried yr holl dystiolaeth ac yn rhoi cyngor ar y ffordd ymlaen yn ystod yr wythnosau nesaf. 

I gefnogi’r broses o gyflwyno’r brechlynnau, byddwn yn sefydlu system archebu ar-lein yn yr hydref i ganiatáu i bobl newid eu hapwyntiad a threfnu apwyntiad ar adeg sy'n gyfleus iddynt hwy. Gallai’r drên hon gael ei defnyddio hefyd ar gyfer brechlynnau eraill yn y dyfodol.

Rwy'n benderfynol y dylai’r cam nesaf hwn yn ein brwydr yn erbyn y coronafeirws fod mor llwyddiannus â'n camau blaenorol o ran helpu i ddiogelu Cymru.

Yn olaf, unwaith eto, hoffwn ddiolch i bawb sy'n ymwneud â’r gwaith o gyflwyno'r brechlyn, yn ogystal â'r dros 2 filiwn o unigolion sydd wedi manteisio ar eu cynnig o frechiad. I'r rheini nad ydynt wedi manteisio ar y cynnig eto, nid yw byth yn rhy hwyr ac rwy’n eich annog i drefnu apwyntiad drwy eich bwrdd iechyd lleol.


Datganiad Ysgrifenedig: Adolygiad o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 (23.04.2021)

Mark Drakeford AS, Y Prif Weinidog

O dan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020, mae’n ofynnol cynnal adolygiad o'r cyfyngiadau coronafeirws bob tair wythnos.  Roedd yr adolygiad diweddaraf i fod i gael ei gynnal erbyn 22 Ebrill.  

Mae nifer yr achosion a gadarnhawyd o COVID-19 yng Nghymru wedi gostwng i dan 15 o achosion fesul 100,000 o bobl, a dyma’r gyfradd isaf yn y DU. Ochr yn ochr â hynny, mae'r broses o gyflwyno'r brechlyn yn parhau i fynd rhagddi’n llwyddiannus iawn, a Chymru sydd â'r gyfradd frechu uchaf ond dwy ymhlith holl wledydd y byd. Mae dros ddwy ran o dair o oedolion Cymru wedi cael eu dos cyntaf ac mae 1 ym mhob 5 wedi cael y ddau ddos. Rydym eisoes wedi brechu 2/3 o bobl 40-49 mlwydd oed a 32% o’n pobl 30-39 mlwydd oed. 

Yn fy Natganiad Ysgrifenedig ar 20 Ebrill, dywedwyd bod newidiadau i'r rheoliadau'n cael eu cyflwyno’n gynt, gan ganiatáu i unrhyw chwech o bobl (heb gynnwys plant o dan 11 oed neu ofalwyr) gyfarfod yn yr awyr agored o ddydd Sadwrn 24 Ebrill ymlaen. 

Roedd y datganiad hefyd yn cadarnhau y bydd lletygarwch awyr agored, gan gynnwys caffis, tafarndai a bwytai, yn cael ailagor o ddydd Llun 26 Ebrill ymlaen.

Gallaf hefyd gadarnhau y bydd diwygiadau eraill i'r rheoliadau o 26 Ebrill ymlaen:

  • Caiff pyllau nofio awyr agored ac atyniadau awyr agored i ymwelwyr, gan gynnwys ffeiriau pleser, parciau difyrion a pharciau thema, ailagor.
  • Ceir cynnal gweithgareddau awyr agored wedi'u trefnu ar gyfer oedolion ar gyfer hyd at 30 o bobl unwaith eto.
  • Caiff derbyniadau priodasau ar gyfer hyd at 30 o bobl ddigwydd yn yr awyr agored mewn safleoedd sy’n cael eu rheoleiddio.

Mae’r canllawiau ar ymweliadau â chartrefi gofal wedi cael eu diwygio i ddarparu ar gyfer cynyddu nifer yr ymwelwyr dynodedig dan do o un i ddau ac i roi mwy o hyblygrwydd o ran ymweliadau gan blant ifanc o 26 Ebrill ymlaen.

Nodwyd eisoes y bydd rhagor o newidiadau ar 3 Mai, ar yr amod bod yr amodau'n parhau'n ffafriol. Mae gwelliannau parhaus yng nghyd-destun iechyd y cyhoedd a llwyddiant y rhaglen frechu wedi golygu y gallwn fynd ati’n gynt i gyflwyno'r holl elfennau sy'n weddill er mwyn inni gael gorffen symud i lefel rhybudd tri yn ystod y cylch adolygu hwn.

Byddai hynny’n golygu, o 3 Mai ymlaen, y:

  • Caiff campfeydd, cyfleusterau ffitrwydd, canolfannau hamdden a phyllau nofio ailagor
  • Bydd modd ffurfio aelwydydd estynedig, gan ganiatáu i ddwy aelwyd ddod ynghyd i ffurfio swigen benodedig a fydd yn gallu cyfarfod a chael cyswllt dan do
  • Caiff gweithgareddau dan do i blant ailddechrau
  • Caiff gweithgareddau dan do wedi'u trefnu ar gyfer oedolion ailddechrau ar gyfer hyd at 15 o bobl, gan gynnwys dosbarthiadau ymarfer corff mewn grwpiau
  • Caiff Canolfannau Cymunedol ailagor

Os bydd y gwelliannau a welwyd yn y sefyllfa iechyd cyhoeddus yn parhau ar ôl y dyddiad hwnnw, bydd modd i’r Llywodraeth newydd ystyried symud fesul cam rhwng y lefelau rhybudd y darperir ar eu cyfer yn y Cynllun Rheoli Coronafeirws a ddiweddarwyd.

Ar y sail hon, bydd paratoadau'n cael eu gwneud i alluogi Llywodraeth newydd ar ôl etholiadau'r Senedd i symud i lefel rhybudd dau ddydd Llun 17 Mai. Bydd hynny’n dibynnu ar yr amodau iechyd y cyhoedd yn nes at yr amser. 

Mae lefel rhybudd dau yn cynnwys y newidiadau a ganlyn :

  • Caiff lletygarwch dan do ailagor
  • Caiff gweddill y lletyau gwyliau agor (e.e. safleoedd gwersylla sydd â chyfleusterau a rennir) i aelodau aelwydydd unigol neu aelwydydd estynedig
  • Caiff lleoliadau adloniant agor, gan gynnwys sinemâu, neuaddau bingo, aleau bowlio, canolfannau a mannau chwarae dan do, casinos, ac arcedau difyrion
  • Caiff atyniadau dan do i ymwelwyr agor, gan gynnwys amgueddfeydd, orielau, atyniadau addysgol a threftadaeth, a safleoedd treftadaeth fel plastai
  • Bydd rheol pedwar o bobl (hyd at 4 o bobl o 4 aelwyd), neu un aelwyd os oes mwy na 4 o bobl, ar gyfer ymgynnull mewn adeiladau sy’n cael eu rheoleiddio fel caffis
  • Bydd y rheol chwech o bobl yn parhau yn yr awyr agored. Bydd cyfarfod dan do mewn cartrefi preifat yn dal i fod yn gyfyngedig i'r aelwyd estynedig yn unig (swigod penodedig).
  • Bydd y terfynau ar gyfer gweithgareddau wedi'u trefnu yn cynyddu i 30 dan do a 50 yn yr awyr agored.
  • Ceir cynnal derbyniadau priodas dan do ar gyfer hyd at 30 o bobl mewn adeiladau sy’n cael eu rheoleiddio.

Bydd newidiadau i'r rheoliadau heddiw yn darparu hefyd o 26 Ebrill ymlaen ar gyfer esgus rhesymol i brotestio ar lefelau rhybudd un, dau a thri, ond bydd gofyn i brotestiadau gael eu trefnu gan gorff cyfrifol a fydd yn cyflwyno mesurau lliniaru priodol, gan gynnwys cynnal asesiad risg.

Mae'r rheoliadau’n cael eu diwygio hefyd o'r dyddiad hwnnw er mwyn caniatáu pob math o waith yng nghartrefi pobl eraill ar lefelau rhybudd un, dau a thri.

Nid yw’r coronafeirws wedi diflannu o Gymru, ac mae amrywiolion newydd yn parhau i ddod i'r amlwg ledled y byd. Y dull gweithredu gofalus, gam wrth gam yw'r ffordd orau o hyd i gadw Cymru yn ddiogel.


Datganiad Ysgrifenedig: Diwygiadau i Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 (09.04.2021)

Mark Drakeford AS, Prif Weinidog

Mae Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 heddiw wedi cael eu diwygio mewn nifer o fannau.   

Yn dilyn fy Natganiad Ysgrifenedig ar 1 Ebrill, mae'r rheoliadau bellach yn darparu ar gyfer codi nifer o gyfyngiadau o 12 Ebrill.  Mae'r rhain ochr yn ochr â’r newyddion i’w groesawu y bydd pob plentyn a myfyriwr yn dychwelyd i ddysgu wyneb yn wyneb ar yr un diwrnod.  

O dydd Llun 12 April:

  • Caiff pob busnes sy’n gwerthu nwyddau nad ydynt yn hanfodol ailagor.
  • Caiff pob gwasanaeth cyswllt agos ailagor, gan gynnwys gwasanaethau symudol (ar wahân i nifer fach o weithdrefnau risg uchel a nodir yn y canllawiau).
  • Bydd y cyfyngiadau teithio o fewn y DU a’r Ardal Deithio Gyffredin yn cael eu codi. Bydd y cyfyngiad ar deithio rhyngwladol heb esgus resymol yn parhau.
  • Bydd y cyfyngiadau ar ganfasio gwleidyddol yn cael eu codi, ar yr amod bod canfaswyr yn gwneud hynny mewn modd diogel.
  • Caniateir mynd i weld lleoliadau priodas drwy apwyntiad.

Roedd fy Natganiad Ysgrifenedig ar 1 Ebrill hefyd yn nodi fy mwriad i ddarparu ar gyfer hawddfreintiau pellach o 22 Ebrill yn ystod y cylch adolygu nesaf.  Gan fod cyfraddau’r coronafeirws yn y gymuned ledled Cymru yn parhau i ostwng a’r pwysau ar ysbytai'n lleihau, gallaf weithredu rhai o'n cynlluniau ni wythnos ynghynt, ar yr amod bod y sefyllfa iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn ffafriol. Mae'r newidiadau hyn yn parhau i fod yn gyson â'r dull gofalus a graddol a nodir yng Nghynllun Rheoli’r Coronafeirws wedi'i ddiweddaru: Lefelau Rhybudd Diwygiedig yng Nghymru (Mawrth 2021).   

O ddydd Llun 26 Ebrill:

  • Caniateir i atyniadau awyr agored ailagor, gan gynnwys ffeiriau a pharciau thema.
  • Bydd lletygarwch awyr agored yn cael ailddechrau, gan gynnwys caffis, tafarndai a bwytai. Bydd lletygarwch o dan do yn parhau i fod ar gau, heblaw am fwyd i’w gludo oddi yno
  • Gellir cynnal gweithgareddau awyr agored wedi'u trefnu ar gyfer hyd at 30 o bobl unwaith eto
  • Gellir cynnal derbyniadau priodasau yn yr awyr agored, ond byddant hefyd yn cael eu cyfyngu i 30 o bobl

O ddydd Llun 3 Mai:

  • Bydd campfeydd, canolfannau hamdden a chyfleusterau ffitrwydd yn cael ailagor.  Bydd hyn yn cynnwys hyfforddiant unigol neu un-i-un ond nid dosbarthiadau ymarfer corff ar gyfer grŵp.
  • Caniateir ffurfio aelwydydd estynedig unwaith eto (swigen unigol o ddwy aelwyd a gaiff gwrdd a chysylltu o dan do.)

Datganiad Ysgrifenedig: Diweddariad ar Strategaeth Frechu COVID-19 (23.03.2021)

Vaughan Gething, Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Heddiw rwyf wedi cyhoeddi'r ail ddiweddariad i'n Strategaeth Frechu Genedlaethol.  Cyhoeddwyd ein Strategaeth ar 11 Ionawr a diweddariad iddi ar 26 Chwefror. Mae ein rhaglen frechu ar y gweill ers 15 wythnos ac mae’n mynd o nerth i nerth.

Ers cyhoeddi'r diweddariad cyntaf fis diwethaf rydym wedi cyrraedd rhai cerrig milltir allweddol. Roedd cyfanswm o 1 miliwn dos wedi’u rhoi erbyn dechrau'r mis ac erbyn yr wythnos diwethaf roedd y cyfanswm wedi cyrraedd 1.5 miliwn dos. Mae’r data a gyhoeddir heddiw yn dangos bod ein timau brechu rhagorol bellach wedi rhoi 1,288,250 o ddosau cyntaf a 353,347 o ail ddosau, a’u bod felly wedi rhoi 1,641,597 o frechiadau.

Mawr yw fy niolch i’n timau brechu ardderchog. Dros y flwyddyn ddiwethaf mae’r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru wedi bod yn gweithio dan bwysau aruthrol na welwyd eu tebyg o’r blaen.  Er hynny, mae staff y GIG, gyda chefnogaeth partneriaid a gwirfoddolwyr lleol anhygoel, yn parhau i ddod i’r adwy i'n diogelu wrth inni geisio ddod o hyd i ffyrdd o ddatrys yr argyfwng iechyd cyhoeddus hwn.

Yn fy natganiad ysgrifenedig ddydd Iau diwethaf, yn dilyn y newyddion am oedi o ran cyflenwi brechlynnau i'r DU, dywedais mai'r cyflenwad hwnnw yw'r ffactor sy’n cyfyngu ar ein rhaglen.  Pe bai gennym fwy o frechlynnau, gallai ein timau roi brechiadau i fwy o bobl yn gyflymach. Ond, er gwaethaf y sefyllfa hon, oherwydd y cynllunio rhagorol sy'n digwydd yn ein rhaglen,  rydym yn dal mewn sefyllfa gref ac yn parhau ar y trywydd iawn i gyrraedd ein carreg filltir o gynnig y brechlyn i bawb yng ngrwpiau blaenoriaeth 1-9 erbyn canol mis Ebrill.

Wrth inni gyrraedd yr ail garreg filltir yn ein Strategaeth Genedlaethol, mae’r cynlluniau ar gyfer carreg filltir 3 yn cael eu cwblhau a'u gweithredu. Mae'r diweddariad i'n Strategaeth yn cynnwys manylion pellach am y cynlluniau hyn, sydd wedi’u seilio ar dair ystyriaeth allweddol:

  • Cynnal y niferoedd uchel sy’n manteisio ar y brechlynnau – gallai hyn fynd yn anoddach wrth inni ddechrau targedu ein poblogaeth iau, iachach, ond mae hyn yn gwbl hanfodol er mwyn i frechu fod yn llwybr i’n harwain allan o'r pandemig;
  • Cydraddoldeb a mynediad teg - gan adeiladu ein dull hyd yma o estyn allan at gymunedau er mwyn sicrhau bod pawb yn cael cyfle i gael brechiad ac nad oes unrhyw unigolyn na chymuned yn cael eu hanghofio;
  • Model cyflawni cadarn – pwyso a mesur cyn y cam nesaf i sicrhau bod ein model yn cael ei ddiogelu a’i fod yn addas i'r diben o ran y grwpiau sydd bellach yn cael eu targedu.

I ategu ein hymdrech i sicrhau cydraddoldeb a mynediad teg, rwyf hefyd yn cyhoeddi Strategaeth Brechu Teg heddiw.  Bydd hyn yn rhan o'n Strategaeth Genedlaethol a bydd yn ysgogi ein gweithgarwch i sicrhau bod cyfle teg a chyfartal i bawb yng Nghymru gael cynnig brechiad. Mae Pwyllgor Brechu Teg wedi’i sefydlu i oruchwylio'r flaenoriaeth hon.

Hoffwn orffen drwy ddiolch i'r 1.2 miliwn a rhagor o bobl sydd bellach wedi cymryd y cyfle i gael eu brechu. Mae tystiolaeth ynghylch effeithlonrwydd brechu yn dal i dyfu, a gwelwyd yr astudiaeth ddiweddaraf o’r Unol Daleithiau ddoe ddiwethaf.  Calonogol iawn hefyd oedd gweld cefnogaeth bendant yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd i ddiogelwch y brechlynnau yr wythnos diwethaf.  Roeddwn yn falch iawn o gael y dos cyntaf o'r brechlyn yr wythnos diwethaf ac rwy’n edrych ymlaen at yr amddiffyniad y bydd yr ail ddos yn ei gynnig.  Rwy’n annog pawb arall i ddilyn arweiniad yr 1.2 miliwn a manteisio ar y cynnig pan ddaw; ac yna sicrhau eu bod yn mynd yn ôl i gael eu hail ddos. Mae pob brechlyn yn cyfrif, ac mae’n un cam at ddyfodol mwy disglair inni i gyd.


Aros yn lleol – Cymru yn cymryd y camau cyntaf i lacio’r cyfyngiadau symud (12.03.2021)

Mae Prif Weinidog Cymru, Mark Drakeford, wedi cyhoeddi y bydd rheol interim i aros yn lleol yn cael ei chyflwyno o yfory (dydd Sadwrn 13 Mawrth) ymlaen yn lle’r cyfyngiadau aros gartref. Bydd y rheol hon yn rhan o becyn o fesurau i ddechrau ar broses raddol a phwyllog o lacio’r rheoliadau llym sy’n gysylltiedig â’r coronafeirws.

Bydd sicrhau bod plant yn dychwelyd i’r ysgol er mwyn cael dysgu wyneb yn wyneb yn parhau i gael blaenoriaeth ond bydd y cyfyngiadau mewn rhannau eraill o’n cymdeithas yn cael eu llacio’n raddol hefyd.

Bydd y rheol newydd i aros yn lleol yn golygu y bydd pobl yn cael gadael eu cartrefi a theithio o fewn eu hardal leol – o fewn pum milltir fel arfer. Bydd cyfleusterau chwaraeon awyr agored lleol yn cael eu hagor hefyd.

Bydd y rheol fras 5 milltir yn cael ei hesbonio mewn canllawiau – efallai y bydd angen i bobl sy'n byw mewn rhai rhannau o Gymru, yn enwedig ardaloedd gwledig, deithio ymhellach na phum milltir er mwyn mynd i siopa a manteisio ar wasanaethau cyhoeddus eraill.

Dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford:

Diolch i'r ymdrechion gwych mae pawb wedi'u gwneud, gallwn ni newid ychydig ar y cyfyngiadau presennol, a bydd y newidiadau hynny’n cael eu cyflwyno'n raddol dros yr wythnosau nesaf.

Yn gyffredinol, mae nifer yr achosion o’r coronafeirws yn parhau i ostwng; mae llai o bwysau ar ein GIG, ac mae’n rhaglen frechu yn parhau i fynd o nerth i nerth.

Ond ein cyngor clir iawn yw nad yw'r feirws wedi diflannu – yr amrywiolyn hynod heintus o Gaint yw'r straen amlycaf yng Nghymru, a chyn gynted ag y byddwn ni’n dechrau cymysgu eto, bydd y feirws yn dod yn ei ôl hefyd.

Gyda phob un o’r camau rydyn ni'n eu cymryd er mwyn cael byw bywyd mwy normal unwaith eto, ni sy'n gyfrifol am yr hyn fydd yn digwydd nesaf. Er y byddwn ni’n croesawu mwy o ryddid i symud o gwmpas yn lleol ac i gwrdd â theulu a ffrindiau, allwn ni ddim mentro peidio â bod yn wyliadwrus.

O ddydd Sadwrn 13 Mawrth ymlaen:

  • Ni fydd mwy na phedwar o bobl o ddwy aelwyd yn cael cyfarfod yn yr awyr agored yn eu hardal leol, gan gynnwys mewn gerddi. Nid yw plant o dan 11 oed a gofalwyr yn cyfrif tuag at y terfyn hwnnw. Ni ddylai pobl gymysgu dan do a dylent gadw pellter cymdeithasol.
  • Caiff cyfleusterau chwaraeon awyr agored ailagor, gan gynnwys cyrtiau tenis, cyrsiau golff a lawntiau bowlio. Caiff uchafswm o bedwar o bobl o ddwy aelwyd gymryd rhan mewn gweithgareddau gan ddefnyddio cyfleusterau chwaraeon lleol.
  • Bydd ymweliadau dan do â chartrefi gofal yn cael ailddechrau, ar gyfer un ymwelydd dynodedig yn unig, gyda chaniatâd y cartref gofal.

O ddydd Llun 15 Mawrth ymlaen:

  • Bydd pob disgybl cynradd a disgyblion sy’n astudio ar gyfer cymwysterau yn cael dychwelyd i’r ysgol. Bydd gan ysgolion yr hyblygrwydd i ddod â disgyblion blwyddyn 10 a blwyddyn 12 yn eu hôl, er mwyn eu helpu i symud ymlaen i gam nesaf eu dysgu, a bydd mwy o ddysgwyr yn dychwelyd i golegau. Bydd hyblygrwydd hefyd i ysgolion gynnal sesiynau ailgydio ar gyfer pob disgybl arall. Bydd pob dysgwr yn dychwelyd ar ôl gwyliau’r Pasg.
  • Bydd siopau trin gwallt a siopau barbwr yn cael ailagor ar gyfer apwyntiadau.

O ddydd Llun 22 Mawrth ymlaen:

  • Bydd y camau cyntaf yn cael eu cymryd i ailagor busnesau manwerthu nad ydynt yn hanfodol. Bydd cyfyngiadau ar werthu eitemau nad ydynt yn hanfodol yn cael eu codi ar gyfer y siopau hynny sydd ar agor ar hyn o bryd.
  • Bydd canolfannau garddio’n ailagor hefyd.
  • Bydd £150 miliwn ychwanegol ar gael tan ddiwedd mis Mawrth i gefnogi’r busnesau hynny nad ydynt yn cael agor eto.

Bydd yr arian ychwanegol yn golygu y bydd busnesau yn y sectorau lletygarwch, twristiaeth a hamdden, a busnesau manwerthu nad ydynt hanfodol, yn gymwys i gael taliad ychwanegol o hyd at £5,000 os ydynt yn talu ardrethi annomestig.

Yn ystod trydedd wythnos y cyfnod adolygu, byddwn yn pwyso a mesur y dystiolaeth ddiweddaraf cyn cadarnhau newidiadau ar gyfer gwyliau'r Pasg. Os bydd yr amodau iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn ffafriol, o 27 Mawrth ymlaen:

  • Bydd y cyfyngiadau aros yn lleol yn cael eu codi er mwyn caniatáu i bobl deithio yng Nghymru.
  • Bydd llety gwyliau hunangynhwysol yn ailagor ar gyfer un aelwyd.
  • Bydd gweithgareddau wedi'u trefnu yn yr awyr agored ar gyfer plant yn cael ailddechrau.
  • Bydd llyfrgelloedd yn ailagor.

Wrth gynnal yr adolygiad ar 1 Ebrill, bydd y llywodraeth yn ystyried a ellir ailagor yr holl siopau eraill a gwasanaethau cyswllt agos ar 12 Ebrill, yn yr un modd ag yn Lloegr.

Ychwanegodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford:

Mae angen help pawb arnon ni wrth inni ddechrau llacio'r cyfyngiadau hyn. Mae angen i bob un ohonon ni ddilyn y rheolau, i gadw pellter cymdeithasol, arfer hylendid dwylo da a gwisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do.

Rydyn ni i gyd eisiau gweld Cymru'n ailagor ac am gael byw bywyd mwy normal unwaith eto. Mae hynny o fewn golwg – ond dim ond os gallwn ni gadw'r feirws dan reolaeth. ’Does dim un ohonon ni am inni orfod ailgyflwyno cyfyngiadau llym a dadwneud y cynnydd rydyn ni wedi'i wneud. Dim ond drwy gydweithio y gallwn ni helpu i gadw Cymru'n ddiogel.

Mae’r newidiadau hyn yn cael eu cyflwyno ar ôl yr adolygiad statudol rheolaidd o'r rheoliadau coronafeirws sy’n cael ei gynnal gan Weinidogion Cymru, gan ddefnyddio’r dystiolaeth wyddonol a meddygol ddiweddaraf oddi wrth Grŵp Cynghori Gwyddonol y DU ar Argyfyngau (SAGE), Cell Ymgynghorol Technegol (TAC) Llywodraeth Cymru, a chyngor Prif Swyddog Meddygol Cymru.


Datganiad Ysgrifenedig: Diwygio Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 (26.02.2021)

Mark Drakeford AS, Prif Weinidog

Mae Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 yn darparu ar gyfer system o lefelau rhybudd yng Nghymru, fel y nodir yng nghynllun diwygiedig Llywodraeth Cymru, Cynllun Rheoli’r Coronafeirws.

Mae Cymru yn dal i fod ar Lefel Rhybudd 4, sef y cyfyngiadau mwyaf caeth. Golyga hyn na chaiff pobl yn gyffredinol ffurfio aelwydydd estynedig. Ar hyn o bryd, yr unig eithriad yw oedolion sy’n byw ar ben eu hunain neu’n byw ar ben eu hunain gyda phlant. Maen nhw’n cael ffurfio “swigen gefnogaeth” gydag un aelwyd arall.

Mae hynny wedi bod yn wir o’r dechrau yng Nghymru yn achos aelwydydd sydd angen cefnogaeth ar sail dosturiol neu gymorth gyda gofal plant.

Fodd bynnag, er mwyn osgoi unrhyw amwysedd, mae’r rheoliadau bellach yn cael eu diwygio fel y bydd aelwydydd sydd ag un neu ragor o blant o dan 1 oed yn cael ffurfio swigen gefnogaeth gydag un aelwyd arall ar gyfer unrhyw bwrpas. Bydd y newid yn dod i rym yfory, 27 Chwefror. Y nod yw sicrhau y gall rhieni newydd gael cymorth gan ffrindiau neu deulu yn ystod y flwyddyn gyntaf hanfodol honno ym mywyd baban. Bydd hyn hefyd o fudd i ddatblygiad y baban.

Yn ogystal, bydd pobl ifanc 16 neu 17 mlwydd oed sy’n byw ar ben eu hunain neu gydag eraill o’r un oed ond heb oedolyn yn yr aelwyd, yn cael ffurfio swigen gefnogaeth gydag un aelwyd arall.

Os bydd rhywun mewn swigen gefnogaeth yn datblygu symptomau neu’n profi’n bositif am y coronafeirws, rhaid i bob aelod o’r swigen hunanynysu.


Datganiad Ysgrifenedig: Profion COVID-19 yn y Gweithle (24.02.2021)

Vaughan Gething AS, Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Mae profion yn parhau i chwarae rhan bwysig yn ein dull gweithredu cyffredinol i atal trosglwyddiad COVID-19 ledled Cymru ochr yn ochr â mesurau eraill, gan gynnwys effaith brechlynnau diogel ac effeithiol. Hoffwn fanteisio ar y cyfle i roi gwybod i’r Aelodau am ein cynlluniau o dan y flaenoriaeth ‘Profi i Gynnal’ yn ein Strategaeth Brofi ddiwygiedig i gefnogi profion yn y gweithle. 

Mae profi staff yn rheolaidd yn y gweithle yn cynyddu lefel y wyliadwriaeth er mwyn canfod achosion asymptomatig yn gynt. Mae profion yn gallu cefnogi mesurau hanfodol eraill (fel cadw pellter cymdeithasol) i helpu i leihau lledaeniad y feirws a chynnal gwasanaethau. Rydym wedi dechrau cyflwyno profion rheolaidd ymysg y gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol a staff sy’n gweithio gyda phobl sy’n fwy agored i niwed gan gynnwys lleoliadau megis ysgolion arbennig. Mae hyn yn golygu bod tua 160,000 o staff yn cael mynediad at brofion llif unffordd ddwywaith yr wythnos. Rydym hefyd, o dan ein  blaenoriaeth 'Profi i Gynnal', yn ymestyn profion llif unffordd i staff sy'n gweithio mewn lleoliadau gofal plant, ysgolion ac addysg bellach yn ogystal ag addysg uwch. Mae hyn yn golygu bod 95,000 o staff eraill yn gallu cael profion rheolaidd.  

Rydym hefyd yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i ymestyn profion yn y gweithle i sefydliadau cyhoeddus a phreifat eraill sydd â dros 50 o weithwyr drwy eu galluogi i sefydlu safleoedd profi yn y gweithle a darparu mwy o brofion i’r gweithlu. 

Heddiw, rwyf yn cyhoeddi fframwaith profion yn y gweithle sy’n nodi’r meini prawf a’r cymorth sydd ar gael. Mae’r fframwaith hefyd yn nodi’r rheolau sylfaenol rydym wedi’u llunio gyda’n Fforwm Iechyd a Diogelwch Cenedlaethol ac rwy’n ddiolchgar am eu mewnbwn. Mae’n hanfodol bod profion yn cael eu defnyddio’n gyfrifol a bod swyddogion iechyd y cyhoedd, undebau llafur a gweithwyr yn cael eu cynnwys yn llawn yn y broses o gyflwyno profion yn y gweithle. 

Mae’r fframwaith yn canolbwyntio ar brofi gweithwyr yn rheolaidd i ganfod ac ynysu achosion positif yn gyflym, sydd fel arfer yn cynnwys profi’r gweithlu unwaith neu ddwywaith yr wythnos, a hynny mewn gweithleoedd lle mae’r canlynol yn berthnasol:

  • gweithwyr yn dod i fwy o gysylltiad â risg;
  • gweithwyr yn gweithio’n agos at bobl eraill;
  • dros 50 o weithwyr nad ydynt yn gallu gweithio gartref;
  • gweithwyr yn darparu a chynnal gwasanaethau allweddol ar gyfer y cyhoedd.

Rydym yn dal i werthuso ac adolygu’r cynlluniau peilot yn TATA a Heddlu De Cymru lle cynhaliwyd Profion Cyswllt Dyddiol (a oedd yn arfer cael eu galw’n brofion cyfresol). Mae hyn yn golygu profi pobl sydd wedi dod i gyswllt ag achosion positif bob dydd am 7 diwrnod yn lle hunanynysu.  Ar ôl i ni gwblhau’r adolygiadau hyn, cael rhagor o ganfyddiadau yn sgil gwerthuso’r cynlluniau peilot sy’n weithredol yn Lloegr, byddwn yn ystyried ein safbwynt o ran cytuno ar ragor o gynlluniau yng Nghymru. Yn y cyfamser, rwyf wedi cytuno y dylai trigolion Cymru sy’n croesi’r ffin ar gyfer gwaith ac yn mynd i sefydliad yn Lloegr lle cynigir profion cyswllt dyddiol allu cymryd rhan mewn unrhyw gynlluniau peilot y cytunwyd arnynt. Bydd hyn yn golygu ein bod yn cymryd mwy o ran yn y broses werthuso ar gyfer y cynlluniau peilot hyn, gan gynnwys materion trawsffiniol. 

Rwyf hefyd yn ymwybodol bod cyflogwyr wedi cyflwyno eu rhaglenni profi mewnol eu hunain y tu allan i gynlluniau’r Rhaglen Brofi a gefnogir gan Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru.  Er mai penderfyniad gwirfoddol gan gyflogwyr yw cynnal rhaglenni profi ar gyfer eu staff, mae’n hanfodol bod cyflogwyr yn sicrhau bod y pecyn profi y maent hwy neu eu darparwr yn ei gaffael yn gyfreithlon yn y DU, naill ai drwy fod â'r nod CE neu eithriad. 

Mae pecynnau profi yn y DU yn cael eu rheoleiddio gan yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd, sy’n gyfrifol am weinyddu a gorfodi’r gyfraith ar ddyfeisiau meddygol yn y DU. Mae ganddi ystod o bwerau ymchwilio a gorfodi i sicrhau eu diogelwch a’u hansawdd.   Er mwyn i wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu y GIG allu olrhain cysylltiadau, gofynnir i unrhyw un sydd â symptomau covid-19 a/neu sydd wedi cael canlyniad positif i brawf llif unffordd fel rhan o raglen brofi fewnol drefnu prawf yma https://llyw.cymru/cael-prawf-coronafeirws-covid-19 a bydd angen iddynt hunanynysu. Rwyf wedi gofyn i swyddogion ddatblygu canllawiau ymhellach ac ystyried a oes angen newid rheoliadau mewn perthynas ag adrodd ar brofion preifat, yn enwedig yng nghyd-destun datblygu technoleg a phrofion newydd. 

Mae’r fframwaith ar gael yma https://llyw.cymru/fframwaith-profi-covid-19-yn-y-gweithle

a gall sefydliadau cyhoeddus preifat sy’n awyddus i gynnal profion yn y gweithle gysylltu â ni yn: Covid19.WorkplaceTesting@gov.wales


Datganiad Ysgrifenedig: Carreg Filltir Un Cynllun Brechu COVID-19 (12.02.2021)

Vaughan Gething AS, Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Fis diwethaf, cyhoeddais ein cynllun brechu cenedlaethol yn erbyn COVID-19, sy’n nodi tair carreg filltir allweddol:

  • Erbyn canol mis Chwefror – bydd holl breswylwyr a staff cartrefi gofal; staff iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen; pawb dros 70 oed a phawb sy'n eithriadol agored i niwed yn glinigol wedi cael cynnig brechlyn.
  • Erbyn y gwanwyn – bydd brechlyn wedi'i gynnig i holl grwpiau blaenoriaeth eraill cam un. Mae hynny’n cynnwys pawb dros 50 oed a phawb sydd mewn perygl oherwydd bod ganddynt gyflwr iechyd sy’n bodoli eisoes.
  • Erbyn yr hydref – bydd brechlyn wedi'i gynnig i bob oedolyn cymwys arall yng Nghymru, yn unol ag unrhyw ganllawiau a gyhoeddir gan y Cydbwyllgor ar Frechu ac Imiwneiddio (JCVI). 

Rwyf wrth fy modd ein bod wedi cyrraedd ein carreg filltir gyntaf, sef bod wedi cynnig brechlyn i bawb yn y pedwar grŵp blaenoriaeth cyntaf erbyn canol Chwefror yn unol â’r cynllun. Mae’r GIG wedi cadarnhau eu bod wedi cysylltu â phawb yn y pedwar grŵp cyntaf yn cynnig apwyntiad brechu iddynt. 

Hyd yma, mae GIG Cymru wedi brechu mwy na:

  • 48,000 o breswylwyr cartrefi gofal pobl hŷn a’u gofalwyr;
  • 161,000 o bobl dros 80 oed;
  • 118,000 o weithwyr rheng flaen y GIG; a
  • 260,000 o bobl dros 70 oed.

Mae hyn yn gamp wirioneddol ac yn foment bwysig inni ystyried llwyddiant ein Rhaglen hyd yma. Mae pawb sydd wedi gwneud hyn yn bosibl yn destun balchder eithriadol imi, gan gynnwys ein holl gydweithwyr o fewn GIG Cymru, partneriaid ehangach, gwirfoddolwyr, a phawb sydd wedi manteisio ar y brechlyn hwn sy’n arbed bywydau. 

Bydd yna resymau, wrth gwrs, pam nad yw rhai unigolion wedi gallu manteisio ar y cynnig i gael y brechlyn, a bydd yna rai nad oedd modd cael gafael arnynt. Rydym wedi gweithredu polisi ‘gadael neb ar ôl’ ac rydym yn cymryd camau i gysylltu ymhellach ag unigolion nad ydynt eto wedi cael eu brechu. Rydym hefyd yn gofyn i unrhyw un yng ngrwpiau 1-4 sydd heb glywed am eu hapwyntiad i gysylltu â’u bwrdd iechyd. Mae’r manylion llawn ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.

Dros yr wythnos neu ddwy nesaf, rydym yn disgwyl i nifer y brechlynnau sy’n cyrraedd y DU ostwng fymryn. Mae’r newid hwn yn y cyflenwad yn rhywbeth sydd wedi’i gynllunio ac yr ydym yn ei ddisgwyl, a bydd yn effeithio ar bob rhan o’r DU. Rydym wedi ystyried hyn yn ein cynlluniau, ac ni fydd yn effeithio ar apwyntiadau nac yn gohirio pryd y gall unigolion ddisgwyl cael eu hail ddos. Yn dilyn y gostyngiad hwn, disgwylir i’r cyflenwad gynyddu’n sylweddol o ddechrau Mawrth. Bydd ein seilwaith a’n capasiti yn hyblyg dros yr wythnosau nesaf yn ôl y cyflenwad a fydd ar gael; a byddwn yn barod i ymateb unwaith eto i’r cynnydd ym mis Mawrth.

Mae mwy na 715,000 o bobl wedi cael eu dos gyntaf o’r brechlyn yng Nghymru. Mae pob brechlyn a roddir yn fuddugoliaeth fechan yn erbyn y feirws, ac rydym eisoes yn edrych ymlaen at ein carreg filltir nesaf. Dim ond megis dechrau y mae’r gwaith caled, ond fel y mae GIG Cymru wedi dangos, rydym yn barod am yr her.


Dros 500,000 dos mewn 60 diwrnod (05.02.2021)

Heddiw mae 60 o ddiwrnodau wedi pasio ers i’r gwaith brechu rhag COVID-19 ddechrau yng Nghymru ac erbyn heddiw mae mwy na hanner miliwn o bobl wedi cael eu brechlyn cyntaf rhag COVID-19.

Gyda’r cyfanswm sydd wedi’u brechu yn fwy na 523,000 erbyn heddiw, golyga hyn fod bron i un o bob chwech o oedolion yn awr wedi cael eu dos cyntaf o’r brechlyn sy’n diogelu bywyd. 

Wrth i gynlluniau Cymru i ddiogelu’r genedl fynd rhagddynt, dyma’r ystadegau diweddaraf: [ddydd Gwener 5 Chwefror]

  • mae mwy na hanner miliwn o bobl ar draws Cymru wedi cael eu dos cyntaf – bydd hyn yn codi i 600,000 o fewn ychydig ddiwrnodau
  • mae hynny gyfystyr â llenwi Stadiwm Principality yng Nghaerdydd saith gwaith neu Stadiwm Eirias ym Mae Colwyn 86 gwaith
  • ...neu rywun bob pedwar eiliad
  • o’r 4 prif grŵp blaenoriaeth, mae Cymru wedi brech
  1. 83% o unigolion dros 80 oed
  2. 62% o unigolion 75 i 79 oed
  3. 34% o unigolion 70 i 74 oed
  • a mwy na 112,400 o weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen
  • mae Cymru ar y trywydd cywir i gynnig y brechlynnau i’r holl bobl gymwys yn y pedwar prif grŵp blaenoriaeth erbyn canol mis Chwefror, os bydd cyflenwadau ar gael ar y raddfa bresennol
  • mae bron i draean o’r holl bobl yn y 9 prif grŵp blaenoriaeth wedi’u brechu hefyd
  • yr wythnos diwethaf, rhoddwyd y brechlyn i fwy o bobl yn ôl cyfran o’r boblogaeth yng Nghymru nag yn unrhyw wlad arall yn y DU
  • y penwythnosau yw’r adeg brysuraf, yn enwedig ar gyfer y bobl sy’n rhoi’r brechlynnau mewn lleoliadau gofal sylfaenol. Golyga hyn y gall gymryd ychydig ddyddiau i uwchlwytho’r data o’r diwrnodau hyn
  • mae mwy na 34 o ganolfannau brechu torfol ar agor ar draws Cymru ar unrhyw adeg ac mae’r rhan fwyaf ar agor saith diwrnod yr wythnos
  • bydd chwech yn rhagor o ganolfannau brechu torfol yn agor yn ystod yr wythnosau nesaf
  • mae gennym fwy na 400 o glinigau o dan arweiniad meddygon teulu – y targed gwreiddiol oedd 250 erbyn diwedd mis Ionawr
  • mae mwy na 17 o safleoedd ysbyty hefyd yn darparu’r brechlynnau
  • ychydig iawn o frechlyn sydd wedi’i wastraffu, llai na 1% sydd heb ei ddefnyddio. Mae hyn yn eithriadol o isel ac mae’r diolch am hynny i’r gweithlu ymroddedig sy’n darparu’r adnodd gwerthfawr hwn

Pan fydd rhywun wedi cael y brechlyn, gofynnwn iddynt ddilyn yr un camau i’w diogelu eu hunain a diogelu Cymru; dylid gwisgo gorchudd wyneb, cadw pellter o 2 fetr, golchi eich dwylo’n rheolaidd ac awyru eich ystafelloedd cymaint â phosibl

Rydym yn dal i ddysgu sut y bydd y brechlyn yn effeithio ar drosglwyddiad y feirws.

Cofiwch, byddwch yn cael eich gwahodd i ddod i apwyntiad pan ddaw eich tro – peidiwch â ffonio eich gwasanaethau iechyd lleol, oni bai y gofynnir ichi wneud hynny, gan y bydd hyn yn ychwanegu at eu llwyth gwaith sydd eisoes yn drwm.


Datganiad Ysgrifenedig: Amrywiolynnau newydd yn peri pryder yng Nghymru (03.02.2021)

Vaughan Gething AS, Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Mae amrywiolyn De Affrica yn un o dri straen newydd sy’n peri pryder, sydd wedi dod i’r amlwg yn y misoedd diwethaf. Amrywiolyn Kent, ac amrywiolyn Brasil yw’r ddau arall.

Rydym yn olrhain y rhain yn ofalus gan eu bod yn fwy heintus ac yn symud yn gynt na straen gwreiddiol y coronafeirws, yr ydym wedi bod yn ymdrin ag ef drwy’r rhan fwyaf o’r pandemig.

Mae pedair llywodraeth y DU wedi atal y cynllun coridorau teithio, sy’n golygu bod yn rhaid i bawb sy’n glanio yn y DU bellach fod dan gwarantin am 10 diwrnod. Mae gofynion ychwanegol o ran cwarantin a phrofi hefyd wedi’u cyflwyno i bobl sy’n dychwelyd i’r DU o wledydd penodol, lle mae’r amrywiolynnau tramor hyn sy’n peri pryder wedi cael eu canfod, neu lle credir eu bod yn risg.

Rydym wedi dadlau y dylai’r gofynion hyn fod yn gymwys i bobl sy’n dychwelyd o bob lleoliad rhyngwladol, ac am ddull gweithredu ar gyfer cwarantin a rheoli ffiniau, sy’n cynnwys Gweriniaeth Iwerddon.

I’n helpu i ganfod ac atal achosion o’r amrywiolynnau tramor sy’n peri pryder, rhaid i bawb sy’n dychwelyd i Gymru o wledydd penodol o bob cwr o’r byd lle y mae wedi’i gadarnhau neu lle amheuir bod yr amrywiolynnau hyn yn bresennol, gael eu gosod o dan gwarantin, ynghyd ag aelodau eu cartref. Mae’r gofyniad i gysylltiadau yn y cartref i fod o dan gwarantin yn fesur rhagofalol ychwanegol er mwyn atal y feirws rhag lledaenu.

Caiff pob teithiwr gynnig prawf ar gyfer yr amrywiolyn. Os bydd y canlyniad yn bositif, bydd cysylltiadau’r person yn ei gartref hefyd yn cael eu profi. Anfonir yr holl brofion positif i weld beth yw’r dilyniant genom.

Yn ogystal â’r system cwarantin a phrofi hon, mae gennym system wyliadwriaeth sefydledig yng Nghymru. Mae cyfran o’r holl brofion a wneir yng Nghymru yn cael ei archwilio i weld beth yw’r dilyniant genom. Cafodd mwy na 25,000 o ddilyniannau eu cynhyrchu erbyn diwedd y llynedd – un o’r cyfraddau uchaf yn y byd.

Mae tri achos ar ddeg o amrywiolyn De Affrica wedi cael eu nodi yng Nghymru hyd yma – tri yn fwy na’r wythnos diwethaf.

Mae gan ddeg o’r achosion hyn gysylltiadau clir â De Affrica neu â theithio rhyngwladol. Yn y tri achos arall, nid oes unrhyw dystiolaeth glir ar hyn o bryd sut y gallent fod wedi dal y feirws.

Mae dau o’r achosion hyn yn y Gogledd – yn Sir Fôn ac yng Nghonwy. Mae ganddynt yr un dilyniant genom, a chawsant eu profi ar yr un diwrnod. Yng Nghastell-nedd Port Talbot mae’r trydydd achos.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cynnal archwiliad fforensig manwl i bob un o’r achosion hyn i ddarganfod pryd a sut y cafodd pob person ei heintio â’r straen o Dde Affrica, a ph’un a oes unrhyw dystiolaeth ei fod wedi lledaenu’r ehangach yn y gymuned.

Ym mhob achos, byddwn yn manteisio ar sgiliau ein timau olrhain cysylltiadau llwyddiannus i edrych yn ôl ar ble mae pob achos wedi bod, a phwy y maent wedi dod i gysylltiad agos â hwy. Byddwn yn defnyddio sgiliau epidemiolegyddon Iechyd Cyhoeddus Cymru a byddwn hefyd yn defnyddio dull profi wedi’i dargedu i nodi unrhyw ledaenu pellach.

Mae’r holl straeniau newydd hyn sy’n dod i’r amlwg – straen Kent i ddechrau, sydd wedi datblygu i fod y ffurf gryfaf o’r coronafeirws yng Nghymru, a nawr amrywiolynnau De Affrica a Brasil – yn golygu ei bod yn bwysicach nag erioed ein bod yn dilyn y rheolau er mwyn cadw pob un ohonom yn ddiogel, yn enwedig y pethau sylfaenol.

Mae hyn yn golygu cadw pellter rhag eraill; golchi ein dwylo’n rheolaidd; gwisgo gorchudd wyneb pan fyddwn mewn mannau cyhoeddus dan do; sicrhau bod mannau dan do yn cael eu hawyru’n dda ac aros gartref yn syth pan fyddwn yn datblygu symptomau a threfnu i gael prawf.

 

Byddaf yn parhau i roi’r wybodaeth ddiweddaraf i aelodau.


Datganiad Ysgrifenedig: Adolygiad o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 (29.01.2021)

Mark Drakeford AS, Y Prif Weinidog

Mae Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 yn darparu ar gyfer system o lefelau rhybudd yng Nghymru, fel y nodir yng Nghynllun Rheoli Coronafeirws diweddaraf Llywodraeth Cymru. Mae’r rheoliadau’n ei gwneud yn ofynnol inni adolygu'r cyfyngiadau bob tair wythnos. 

Cwblhawyd yr adolygiad diweddaraf ar 28 Ionawr a daeth i'r casgliad y dylai Cymru gyfan aros ar Lefel Rhybudd 4. Golyga hyn fod rhaid i bawb aros gartref a gweithio gartref lle bynnag y bo modd. Rhaid i bob lleoliad manwerthu nad yw'n hanfodol, pob lleoliad lletygarwch, safleoedd trwyddedig a chyfleusterau hamdden aros ar gau.

Mae achosion coronafeirws yn gostwng ym mhob rhan o Gymru ond maen nhw'n parhau i fod yn rhy uchel i ystyried llacio'r cyfyngiadau. Mae nifer y bobl sy'n profi'n bositif yn uchel ac mae'r pwysau dwys ar ein GIG yn parhau. Gallwn i gyd fod yn falch o gynnydd rhagorol y rhaglen frechu yng Nghymru, ond mae cryn dipyn o waith i'w wneud eto. Rhaid inni beidio â gadael i'r feirws ailsefydlu ei hun drwy symud i lefel rhybudd is yn rhy fuan. 

Yn yr adolygiad diwethaf o'r cyfyngiadau, dywedais oni bai bod gostyngiad sylweddol yn nifer yr achosion o goronafeirws cyn yr adolygiad heddiw, y byddai ysgolion a cholegau yn parhau i ddysgu o bell tan hanner tymor mis Chwefror. Oherwydd bod pobl Cymru wedi cadw at y cyfyngiadau presennol, mae arwyddion cadarnhaol ein bod, gyda'n gilydd, yn helpu i leihau trosglwyddiad yn ein cymunedau. Fodd bynnag, yng ngoleuni dangosyddion ehangach y GIG megis defnydd gwelyau unedau gofal dwys, mae angen dull gofalus o hyd ac felly ni fydd lleoliadau addysg yn agor cyn y gwyliau hanner tymor a bydd y trefniadau presennol yn parhau.

Mae agor lleoliadau addysg yn parhau i fod yn brif flaenoriaeth. Os byddwn yn parhau i weld niferoedd yn gostwng dros y mis nesaf, ein bwriad fyddai gweld disgyblion ysgolion cynradd yn dychwelyd fesul cam ac mewn modd hyblyg o 22 Chwefror. Mae hyn yn cydnabod bod ein dysgwyr ieuengaf yn ei chael hi'n anoddach dysgu o bell; y dystiolaeth o'r effaith hirdymor, yn enwedig i'n dysgwyr ieuengaf a'r dystiolaeth wyddonol ar drosglwyddiad ymhlith plant iau.

Os oes digon o hyblygrwydd, byddwn yn dod â niferoedd bach o ddysgwyr uwchradd a cholegau yn ôl ar yr un pryd. Rydym yn gweithio gydag ysgolion, darparwyr ôl-16 ac undebau i benderfynu ar y ffordd orau o gyflawni hynny. Ein blaenoriaeth fydd dysgwyr galwedigaethol, gan gynnwys prentisiaid, sydd angen mynediad at leoliadau hyfforddiant neu weithleoedd er mwyn ymgymryd â chymwysterau ymarferol.

Yn y cyfamser, byddwn yn parhau i weithio'n agos gydag undebau ac awdurdodau lleol i drafod pa fesurau pellach y gallwn i gyd eu cymryd i sicrhau bod lleoliadau addysg yn amgylcheddau diogel o ran COVID. Caiff y trafodaethau hyn eu llywio gan gyngor iechyd a chyngor gwyddonol.

Bydd y ddarpariaeth addysg yn parhau ar ôl hanner tymor ar gyfer dysgwyr sy'n agored i niwed, plant gweithwyr hanfodol, a dysgwyr sy'n sefyll arholiadau neu asesiadau hanfodol a bydd ysgolion arbennig ac unedau cyfeirio disgyblion yn parhau i fod ar agor lle bo hynny'n bosibl.

Mae'r cyfyngiadau ar hyn o bryd yn darparu ar gyfer ffurfio swigod cefnogaeth i helpu pobl sengl a rhieni sengl. Rwy'n cydnabod y gall perthnasoedd ac amgylchiadau pobl newid dros amser a byddwn yn diwygio’r rheoliadau a chanllawiau i ganiatáu ar gyfer newid swigen gefnogaeth ar yr amod nad yw'r ddwy aelwyd yn gweld unrhyw aelwyd arall am gyfnod o 10 diwrnod cyn ffurfio'r swigen gefnogaeth newydd. Dylid gwneud hyn fel dewis olaf gan ei bod yn fwy diogel os na fyddwn yn newid y swigen gefnogaeth yr ydym yn rhan ohoni.

Bydd y cyfyngiadau hefyd yn cael eu diwygio yng Nghymru i ganiatáu i uchafswm o ddau berson o ddwy aelwyd wahanol ymarfer corff gyda'i gilydd, ond dylent wneud pob ymdrech i gadw pellter cymdeithasol. Bydd rhaid i bobl ddechrau a gorffen unrhyw ymarfer corff o'u cartref oni bai bod angen i berson deithio am resymau iechyd. Mae hyn yn golygu, am y tro, os bydd dau berson yn cyfarfod, y bydd angen iddynt fyw yn agos at ei gilydd gan na chaniateir teithio i wneud ymarfer corff yn gyffredinol.

Yn olaf, bydd lleoliadau golchi ceir awtomatig yn cael eu rhestru ochr yn ochr â gorsafoedd petrol a garejys fel lleoliadau y caniateir iddynt agor, i roi eglurder cyfreithiol.


Datganiad Ysgrifenedig: Cyflenwadau brechlynnau COVID-19 a’r defnydd ohonynt (20.01.2021)

Vaughan Gething, Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Ers inni ddechrau derbyn cyflenwadau o frechlynnau COVID-19 ddechrau mis Rhagfyr y llynedd, rydym wedi bod yn rhoi blaenoriaeth i sicrhau bod cymaint o bobl yn cael eu brechu cyn gynted â phosibl.  Roedd ein Cynllun Brechu yn nodi’n glir fy mwriad y dylai pawb yn y pedwar grŵp blaenoriaeth a nodwyd gan y Cyd-bwyllgor ar Frechu ac Imiwneiddio (JCVI), gael cynnig dos cyntaf o frechlyn erbyn canol mis Chwefror.  Fel y nodir yn fy natganiad ysgrifenedig ar 19 Ionawr, rydym yn gwneud cynnydd da ac mae mwy na 175,000 o bobl bellach wedi cael eu brechu.

Yn ein Cynllun, dywedwyd yn glir bod gwireddu ein dyheadau’n dibynnu i raddau helaeth ar dderbyn cyflenwad teg o frechlynnau o fewn amser teg. Mae'r datganiad hwn yn egluro'r sefyllfa o ran y cyflenwad a gafwyd hyd yma, sut mae'r brechlyn yn cael ei ddosbarthu i GIG Cymru, a'r modd yr ydym yn dibynnu ar gyflenwadau o frechlynnau yn cael eu darparu i’r DU yn y dyfodol.

Ddydd Gwener 15 Ionawr, cadarnhaodd Pfizer fod y broses gynhyrchu yn ei ganolfan gynhyrchu  Ewropeaidd yng Ngwlad Belg yn cael ei atal dros dro.  Bydd hyn yn arwain at lai o gyflenwadau o frechlynnau i Ewrop a'r DU rhwng nawr a mis Mawrth.  Yn ystod yr wythnos ddiwethaf rydym hefyd wedi gweld oedi cyn rhyddhau llwyth disgwyliedig o frechlyn AstraZeneca, a hynny’n lleihau'r cyflenwadau a ragwelwyd ar gyfer Cymru ac yn achosi oedi yn ein cynlluniau i ehangu ein rhaglen frechu yn sylweddol drwy harneisio arbenigedd meddygon teulu, nyrsys a fferyllwyr ym maes gofal sylfaenol.  Mae'r gadwyn cyflenwi brechlynnau yn gymhleth ac mae ein cynlluniau'n cael eu haddasu'n gyson yn sgil newidiadau i faint cyflenwadau ac amserlenni cyflenwi – pob un ohonynt â’r potensial i effeithio ar gyflawni'r cerrig milltir yn ein Strategaeth.

Ers 7 Ionawr, mae 138,300 dos o frechlyn AstraZeneca wedi’u cyflenwi i Gymru a’u dosbarthu’n uniongyrchol i ganolfannau brechu, ysbytai a meddygfeydd i'w defnyddio ar unwaith.  Rwy'n gwybod bod llawer o feddygon, nyrsys, fferyllwyr a gweithwyr gofal sylfaenol proffesiynol eraill yn dal yn awyddus i gyfrannu at y rhaglen. Rwy’n hyderus y byddant i gyd yn chwarae rhan allweddol wrth i gyflenwadau o frechlyn AstraZeneca gynyddu.

Mae brechlyn Pfizer BioNTech wedi achosi heriau logistaidd gwahanol iawn.  Mae gan Gymru arbenigedd mewn storio a dosbarthu cynhyrchion y mae angen eu trin ar dymheredd isel iawn. Yn wahanol i rannau eraill o'r DU, rydym yn dal ac yn rheoli ein cyfran o'r brechlyn a ddarperir i'r DU yng nghyfleusterau arbenigol y GIG yma yng Nghymru. Pan gaiff ei ddosbarthu i ganolfannau brechu, rhaid defnyddio'r holl frechlyn o fewn 5 diwrnod.  Rhaid gwaredu unrhyw frechlyn nad yw'n cael ei ddefnyddio erbyn hynny.  Rhaid inni wneud pob ymdrech i sicrhau na chaiff dos ei wastraffu. Dyna pam mae’r byrddau iechyd yn cael brechlynnau mewn niferoedd sy’n cyfateb i gapasiti eu canolfannau brechu a nifer yr apwyntiadau sydd wedi’u trefnu.

Roedd fy natganiad ysgrifenedig ar 19 Ionawr yn amlinellu’r model cyfunol sydd ar waith.  Ei nod yw:

darparu cymysgedd o safleoedd er mwyn cwblhau'r broses o gyflenwi brechlynnau mor gyflym â phosibl;

sicrhau diogelwch;

diwallu anghenion y brechlyn yn unol â’i nodweddion;

bod mewn lleoliad sydd mor gyfleus â phosibl, ac

yn hollbwysig, gwneud yn siŵr bod pob rhan o’r wlad a phob cymuned yn cael cyfle cyfartal i gael y brechlyn.

Mae nifer a chapasiti’r canolfannau brechu yng Nghymru yn cynyddu ac mae cyflenwadau'n cael eu cynyddu yn unol â hynny.

Bellach mae gennym y gallu i weinyddu dros 60,000 dos o frechlyn Pfizer BioNTech bob wythnos . O'r wythnos sy'n dechrau ar 8 Chwefror, mae ein cynlluniau'n dibynnu ar gyflenwad pellach o'r brechlyn yn cyrraedd y DU.

Mae cyflwyno brechlyn Pfizer BioNTech wedi bod yn her na welwyd ei thebyg o'r blaen ond yn un y mae'r GIG wedi'i goresgyn yn rhagorol. Nid yn unig y mae gan y brechlyn ofynion storio a chludo unigryw; mae'r broses o’i ddanfon wedi bod yn ysbeidiol; ni chyrhaeddodd y cyflenwad diweddaraf o dros 90,000 dos tan 23 Rhagfyr, a hyd at 31 Rhagfyr, roedd yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (MHRA) yn gosod amod, wrth awdurdodi, y dylai 50% o'r dosau a dderbyniwyd gael eu cadw wrth gefn.  Roedd hyn er mwyn sicrhau bod ail ddos ar gael i bawb a frechwyd. Er ein bod bellach yn rhoi blaenoriaeth i roi dos cyntaf i bobl, mae'r rhai sydd wedi’u brechu eisoes yn disgwyl, yn hollol deg, inni gymryd camau i sicrhau bod cyflenwadau ar gael ar gyfer eu hail ddos.  Mae nifer sylweddol o ail ddosau wedi'u trefnu ar gyfer yr wythnos sy'n dechrau ar 22 Chwefror.

Ers dechrau mis Ionawr, rydym wedi addasu ein cynlluniau i gyd-fynd â safbwynt diwygiedig yr MHRA ac mae hynny wedi ein galluogi i roi cymaint a phosibl o ddosau cyntaf i bobl yn y grwpiau blaenoriaeth.  Erbyn diwedd yr wythnos hon, bydd holl gyflenwad AstraZeneca, dros 60% o'r brechlyn Pfizer BioNTech a dderbyniwyd eisoes, a thri chwarter yr holl ddosau o frechlynnau y mae Cymru wedi’u derbyn, wedi’u rhoi i ganolfannau brechu, ysbytai a meddygon teulu. 

Mae ein cynlluniau i frechu grwpiau blaenoriaeth yn parhau ar y trywydd iawn; ond fel y dywedais, maent ac fe fyddant yn parhau i ddibynnu ar sicrwydd y cyflenwad o frechlynnau.


Prif Weinidog Cymru: “Arhoswch gartref i achub bywydau” (08.01.2021)

Dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford heddiw bod rhaid i bawb aros gartref i achub bywydau wrth iddo gadarnhau y bydd cyfyngiadau lefel rhybudd pedwar y coronafeirws yn parhau yng Nghymru.

Bydd y cyfyngiadau symud yn cael eu cryfhau mewn rhai meysydd allweddol er mwyn atal y straen newydd, heintus iawn o'r feirws rhag lledaenu o berson i berson yn y siopau a'r gweithleoedd hynny sy'n parhau ar agor.

Ac oni bai fod gostyngiad sylweddol yn yr achosion o’r coronafeirws cyn 29 Ionawr – dyddiad yr adolygiad tair wythnos nesaf o'r rheoliadau – bydd myfyrwyr ysgol a choleg yn parhau i ddysgu ar-lein tan hanner tymor mis Chwefror.

Mae nifer yr achosion o’r coronafeirws yn parhau'n uchel iawn yng Nghymru ac mae’r straen newydd o amrywiolyn o'r feirws – a ganfuwyd gyntaf mewn rhannau o Gymru, Llundain a De Ddwyrain Lloegr cyn y Nadolig – wedi sefydlu’n gadarn yng Ngogledd Cymru erbyn hyn.

Dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford:

Mae pandemig y coronafeirws wedi cyrraedd pwynt arwyddocaol. Mae nifer yr achosion yng Nghymru’n parhau i fod yn uchel iawn ac mae ein GIG o dan bwysau gwirioneddol a pharhaus.

"Mae'n rhaid i'r cyfyngiadau lefel rhybudd pedwar a gyflwynwyd gennym cyn y Nadolig aros yn eu lle i'n cadw ni i gyd yn ddiogel. Er mwyn arafu lledaeniad y feirws, rhaid i bob un ohonom ni aros gartref i ddiogelu'r GIG ac achub bywydau.

"Mae hwn yn teimlo fel cyfnod tywyll ond mae'r brechlynnau Covid-19 newydd yn cael eu cyflwyno ledled Cymru, gan roi llwybr i ni allan o'r pandemig hwn.

"Bydd angen ymdrech enfawr i frechu pawb ac, er bod diwedd y pandemig hwn yn y golwg, mae'n bwysicach nag erioed ein bod yn dilyn y rheolau ac yn aros gartref. Rydym wedi gwneud cymaint o aberth gyda'n gilydd a rhaid i ni beidio â stopio nawr.

Yn dilyn adolygiad ffurfiol o gyfyngiadau symud lefel rhybudd pedwar, a gyflwynwyd am hanner nos ar 19 Rhagfyr, bydd yr holl fesurau'n parhau yn eu lle.

Mae hyn yn golygu y bydd busnesau manwerthu nad ydynt yn hanfodol, lleoliadau lletygarwch, adeiladau trwyddedig a chyfleusterau hamdden yn parhau ar gau.

Rydym yn egluro bod rhaid i bob ystafell arddangos gau. Byddant yn parhau i allu gweithredu trefniadau clicio a chasglu.
Mae Llywodraeth Cymru yn adolygu pa fesurau ychwanegol y mae angen i archfarchnadoedd a manwerthwyr mawr eu rhoi ar waith i ddiogelu pobl yn y siopau. Rydym hefyd yn adolygu beth arall y mae angen i gyflogwyr ei wneud i amddiffyn pobl yn y gweithle a chefnogi pobl i weithio gartref. 

Mae'r Prif Weinidog yn atgoffa pobl bod rhaid i ni wneud y canlynol o dan y cyfyngiadau symud presennol:

  • Aros gartref.
  • Gweithio o gartref os yw hynny’n bosib.
  • Cadw pellter o 2m oddi wrth eraill.
  • Gwisgo gorchudd wyneb yn yr holl fannau cyhoeddus dan do.
  • Peidio â chwrdd ag unrhyw un y tu allan i’ch aelwyd eich hun neu eich swigen gefnogi.

Ychwanegodd y Prif Weinidog:

Mae’r straen newydd yma’n ychwanegu dimensiwn newydd a digroeso at y pandemig.

"Ble bynnag mae cymysgu; ble bynnag mae pobl yn dod at ei gilydd, mae'r straen newydd yn lledaenu – mae'n hynod drosglwyddadwy ac yn lledaenu'n gyflym iawn o berson i berson.

"Mae'n rhaid i ni i gyd aros gartref, diogelu’r GIG, ac achub bywydau. Gyda'n gilydd, byddwn yn cadw Cymru'n ddiogel.


Datganiad Ysgrifenedig: Cartrefi gofal: ymweld â theulu a ffrindiau adeg y Nadolig (17.12.2020)

Julie Morgan AS, y Dirprwy Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Rhwng 23 a 27 Rhagfyr, caiff dwy aelwyd – ynghyd ag aelwyd un person – uno i ffurfio swigen Nadolig unigryw. Mae rhagor o fanylion am y trefniadau hyn ar gael yma: https://llyw.cymru/ffurfio-swigen-nadolig-gyda-ffrindiau-theulu

Fodd bynnag, pan ddaw pobl ynghyd mae bob amser risg o ledaenu’r coronafeirws gan fod y feirws hwn yn ffynnu ar gysylltiad rhwng pobl. Rydym yn annog pawb sy’n gwneud cynlluniau ar gyfer y Nadolig i feddwl yn ofalus am sut y gallant leihau eu risg o ddal – a lledaenu – y coronafeirws a diogelu eu hanwyliaid, yn enwedig aelodau o’r teulu sy’n fwy agored i niwed.

Mae rhai teuluoedd wedi gwneud y penderfyniad anodd i gael Nadolig bach eleni, gan ddewis aros tan y flwyddyn nesaf, a’r gobaith y mae brechlynnau yn ei gynnig, ac aros hyd nes y bydd y cyfyngiadau wedi’u llacio cyn gweld aelodau eraill o’u teulu.

Mae hon wedi bod yn flwyddyn arbennig o anodd i bobl sy’n byw mewn cartrefi gofal a’u teuluoedd – maent wedi bod ar wahân am fisoedd lawer. Rwy’n gwybod bod hyn wedi bod yn anodd tu hwnt iddynt ac wedi cael effaith ddofn arnynt hwy i gyd.

Rwy’n gwybod y bydd llawer o bobl sydd â theulu agos ac anwyliaid sy’n byw mewn cartrefi gofal yn gobeithio treulio amser gyda nhw dros y Nadolig – naill ai yn eu cartref neu yn y cartref gofal.

Gan fod sefyllfa bresennol y coronafeirws yn parhau i fod yn ddifrifol yng Nghymru, byddwn i’n annog pawb yn y sefyllfa hon i drafod y mater hwn â darparwr y cartref gofal. Ni waeth pa mor ofalus ydym ni i gyd, nid oes neb eisiau mentro cyflwyno’r coronafeirws i’n cartrefi gofal.

Mae’n hynod heriol o hyd i sicrhau cydbwysedd priodol rhwng amddiffyn hawliau unigolion a chefnogi eu lles â’r angen i ddiogelu pobl sy’n byw mewn cartrefi gofal rhag y perygl o gael eu heintio. Yn ôl cyngor iechyd y cyhoedd, os bydd preswylwyr cartrefi gofal yn ymweld â’u teuluoedd dan do a thros nos dros gyfnod y Nadolig bydd perygl y cânt hwy, a phreswylwyr eraill y cartref gofal, eu heintio â’r coronafeirws.

Dylai’r unigolyn, ei deulu a darparwr y cartref gofal feddwl am y perygl hwn wrth ystyried ymweliadau y tu allan i’r cartref gofal. Gall darparwyr cartrefi gofal a theuluoedd gymryd camau i liniaru’r perygl sy’n gysylltiedig ag ymweliadau y tu allan i’r cartref gofal, ond ni ellir osgoi’r perygl hwnnw yn llwyr.

Dylid seilio unrhyw benderfyniad i dreulio amser i ffwrdd o’r cartref gofal yn ystod y pum diwrnod dros y Nadolig pan fydd y trefniadau cyffredin ledled y DU ar waith – rhwng 23 a 27 Rhagfyr – ar asesiad risg trylwyr, sy’n cynnal hawliau a dewis ac sy’n cynnwys y darparwr cartref gofal, y preswylydd cartref gofal a’i deulu.  

Yn anffodus, o dan yr amgylchiadau presennol bydd angen i oedolion hunanynysu am 14 diwrnod ar ôl dychwelyd i’r cartref gofal. Rwy’n gwybod y bydd hyn yn siomedig.

Byddwn yn cyhoeddi Cwestiynau Cyffredin i gefnogi teuluoedd. Bydd y rhain ar gael yn: https://llyw.cymru/ymweliadau-chartrefi-gofal-canllawiau-i-ddarparwyr

Mae cartrefi gofal ym mhob rhan o Gymru, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, wedi bod yn gweithio’n galed i hwyluso ymweliadau dan do ac i helpu pobl i gadw mewn cysylltiad â’u teuluoedd a’u ffrindiau pan nad yw wedi bod yn bosibl i gynnal ymweliadau arferol. Maent yn gwneud cynlluniau i rannu awyrgylch yr ŵyl cymaint â phosibl dros yr wythnosau nesaf.

Mae darparwyr a staff cartrefi gofal wedi gweithio’n eithriadol o galed ac rwy’n cymeradwyo’r ymdrechion hynny a’r ffordd maen nhw wedi arloesi, gan wneud gwahaniaeth enfawr.


Cyfyngiadau lefel uwch yn dod i rym i reoli’r coronafeirws (16.12.2020)

Mae’r Prif Weinidog Mark Drakeford wedi cyhoeddi heddiw (16 Rhagfyr) y bydd cyfyngiadau lefel uwch yn dod i rym i reoli cyfraddau’r coronafeirws, sy'n cynyddu’n gyflym ledled Cymru.

Cadarnhaodd y Prif Weinidog heddiw fod y sefyllfa yng Nghymru ar hyn o bryd yn cyfateb i’r meini prawf yn y cynllun ‘goleuadau traffig’ newydd Cynllun Rheoli’r Coronafeirws sy’n golygu symud i lefel rhybudd 4.  

Bydd y cyfyngiadau newydd yn berthnasol i Gymru gyfan.

Bydd pob busnes manwerthu nad yw’n hanfodol, gan gynnwys gwasanaethau cyswllt agos, a phob canolfan hamdden a ffitrwydd, yn cau ddiwedd y diwrnod masnachu ar Noswyl Nadolig.

Bydd pob safle lletygarwch yn cau o 6pm Ddydd Nadolig.

Bydd cyfyngiadau llymach ar gymysgu rhwng aelwydydd, aros gartref, llety gwyliau a theithio yn dod i rym o 28 Rhagfyr, ar ôl cyfnod pum niwrnod y Nadolig.

Anogodd y Prif Weinidog bawb sy'n gallu gweithio gartref i wneud hynny, gan ddweud ei fod yn un o'r cyfraniadau pwysicaf y gallwn i gyd ei wneud i reoli lledaeniad y coronafeirws ac achub bywydau.

Dywedodd Mark Drakeford:

Mae cyfraddau’r coronafeirws mewn rhai rhannau o'r wlad wedi cyrraedd lefelau nad ydym wedi’u gweld o’r blaen yn ystod y pandemig hwn. Mae'r pandemig yn rhoi straen ddwys a pharhaus ar ein Gwasanaeth Iechyd.

Mae mwy na 2,100 o bobl â symptomau coronafeirws yn ein hysbytai – sy'n gyfystyr â chael pum ysbyty cyffredinol yn llawn oherwydd cleifion Covid-19.

Mae eleni wedi bod yn flwyddyn hir ac anodd iawn. Mae angen inni gymryd y camau hyn i achub bywydau a rheoli lledaeniad y feirws ofnadwy hwn.

Cynhaliwyd cyfarfod rhwng pedair llywodraeth y Deyrnas Unedig heddiw i gadarnhau'r trefniadau cyffredin ar gyfer cyfnod pum niwrnod y Nadolig. Cyhoeddir cyngor ar y cyd yn ddiweddarach heddiw.

Yng Nghymru, dim ond dwy aelwyd fydd yn cael dod at ei gilydd i ffurfio swigod Nadolig unigryw yn ystod y cyfnod hwnnw.

Ychwanegodd y Prif Weinidog:

Mae Nadolig llai yn Nadolig mwy diogel. Mae Nadolig byrrach yn Nadolig mwy diogel.

Po leiaf o bobl rydyn ni'n cymysgu â nhw yn ein cartrefi, y lleiaf o siawns sydd gennym o ddal neu ledaenu'r feirws.

Does yr un ohonom eisiau bod yn sâl y Nadolig hwn. A dydyn ni ddim eisiau rhoi’r coronafeirws i'n teulu agos na'n ffrindiau.

Bydd y cyfyngiadau lefel rhybudd 4 ar gymysgu rhwng aelwydydd, aros gartref, llety gwyliau a theithio yn dod i rym ar ôl cyfnod pum niwrnod y Nadolig ar 28 Rhagfyr.


Datganiad Ysgrifenedig: Profion COVID-19 ar gyfer staff a disgyblion (14.12.2020)

#Vaughan Gething AS, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Kirsty Williams AS, y Gweinidog Addysg

Rydym yn cydnabod nad yw wedi bod yn hawdd i ddisgyblion a staff sydd wedi gorfod hunanynysu oherwydd eu bod wedi’u nodi fel rhywun sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael prawf coronafeirws positif, ac effaith hyn ar ddysgu yn y dosbarth.

Ar 9 Rhagfyr 2020 gwnaethom gyhoeddi bod y cyfnod y bydd rhaid i berson hunanynysu yn awr wedi lleihau o 14 diwrnod i 10 diwrnod. Rydym wedi ymrwymo i gymryd camau pellach i leihau trosglwyddiad gan unigolion heb symptomau, ac i sicrhau y gall addysg barhau gan darfu cyn lleied â phosibl arni.

Un o’r technolegau newydd a ddatblygwyd drwy raglen profi torfol y DU yw’r profion llif unffordd. Mae profion llif unffordd yn adnabod presenoldeb antigen feirysol COVID-19 o sampl swab. Dyfeisiau llaw yw profion llif unffordd, sy’n rhoi canlyniad o fewn 20 i 30 munud, a gellir eu defnyddio gan yr unigolyn sy’n cael y prawf. Er nad yw profion llif unffordd mor sensitif â phrofion labordy RT-PCR, mae cyngor gwyddonol wedi awgrymu, drwy brofi yn amlach gyda phrofion llif unffordd, eu bod mor ddibynadwy â phrofion RT-PCR.

Yn dilyn trafodaethau gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru a’r Gell Cyngor Technegol Plant ac Ysgolion, ein bwriad yw cyflwyno rhaglen brofi mewn ysgolion a lleoliadau addysg bellach o fis Ionawr 2021.

Bydd y gwersi yr ydym wedi’u dysgu o ddefnyddio profion llif unffordd mewn cynlluniau peilot mewn sefydliadau addysg uwch ar draws Cymru ac ysgolion uwchradd ym Merthyr Tudful a Rhondda Cynon Taf yn ein helpu i wybod sut y gallwn gynnig profion llif unffordd yn llwyddiannus mewn ysgolion a lleoliadau addysg eraill yn y dyfodol.

O fis Ionawr 2021, bydd ysgolion a lleoliadau addysg bellach yn cael cynnig cyfres o brofion (profion llif unffordd) ar unigolion sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael prawf positif fel nad oes angen i unigolion yn y lleoliadau hynny hunanynysu. Golyga hyn y bydd angen i ddisgyblion a staff sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael prawf positif hunanynysu fel arfer NEU gymryd prawf llif unffordd ar ddechrau’r diwrnod ysgol am y cyfnod hunanynysu cyfan. Caiff y rhai sy’n cael prawf negatif barhau â’u gweithgareddau arferol; rhaid i’r rhai sy’n cael prawf positif hunanynysu ac archebu prawf i gadarnhau’r canlyniad.

Bydd pob lleoliad yn cael cynnig cymorth, offer a hyfforddiant, ac rydym wrthi’n trafod y gofynion penodol o ran logisteg gyda’r sector.

Ein bwriad yw y dylai pob ysgol a lleoliad addysg bellach, gan gynnwys staff cynradd a gofal plant, gael mynediad at brofion cyfres. Fodd bynnag, er mwyn sicrhau model sy’n gweithio ac sy’n ddiogel, byddwn yn cyflwyno’r profion fesul cam gan ddechrau gydag ysgolion uwchradd a lleoliadau addysg bellach.

Bydd pob aelod staff sy’n gweithio mewn ysgolion arbennig yn cael cynnig profion wythnosol.

Byddwn yn adolygu’r profion cyfres hyn i ddysgu unrhyw wersi ac fel sail i ddefnyddio’r profion yn y dyfodol.

Mae’n hanfodol bod pawb yn deall na all profion yn unig ddileu’r risgiau sy’n gysylltiedig â dal a throsglwyddo COVID-19. Mae profion yn helpu i liniaru’r risg ond mae’n rhaid eu cynnal ochr yn ochr â mesurau atal a rheoli eraill, gan gynnwys mesurau cadw pellter cymdeithasol a hylendid dwylo priodol. Rydym yn ddiolchgar i bawb yn y sector sydd wedi gweithio’n galed i wneud yn siŵr bod y mesurau hyn ar waith.


Lleihau’r cyfnod hunan-ynysu a chwarantin ar gyfer y coronafeirws i ddeng niwrnod yng Nghymru (09.12.2020)

O ddydd Iau Rhagfyr 10fed bydd yr amser y mae’n rhaid i bobl hunan-ynysu yn cael ei leihau o 14 niwrnod i ddeg yng Nghymru.

Mae lleihau y cyfnod hunan-ynysu i ddeng niwrnod yn cael ei gymeradwyo gan Brif Swyddog Meddygol Cymru, Dr Frank Atherton, ac mae’n seiliedig ar y dystiolaeth sydd ar gael ar hyn o bryd ynghylch y tebygolrwydd o fod yn heintus fel cyswllt ar ôl deng niwrnod.  

Yn dilyn y cyngor hwn, mae’r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol wedi newid Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 4) (Cymru) 2020.

Caiff teithwyr sy’n dychwelyd o wledydd nad ydynt wedi’u heithrio eu gosod dan gwarantin am ddeng niwrnod, yn hytrach na 14, fel rhan o’r newidiadau i’r Rheoliadau Diogelu Iechyd (Coronafeirws, Teithio Rhyngwladol) (Cymru) 2020.

Ar hyn o bryd, mae’n ofynnol yn ôl y gyfraith i bobl sydd mewn cysylltiad â phobl sydd â’r coronafeirws, a theithwyr sy’n dychwelyd o wledydd nad ydynt wedi’u heithrio, i hunan-ynysu am gyfnod o 14 niwrnod – os nad ydynt yn profi’n bositif wedi hynny, ac yna byddai’n rhaid iddynt huan-ynysu am gyfnod o 10 niwrnod o ddyddiad y prawf positif. 

Bydd y cyngor newydd ar hunan-ynysu a’r cwarantin yn berthnasol i: 

  • bobl sydd wedi derbyn canlyniad positif i brawf COVID-19
  • pobl sydd â symptomau COVID-19 sy’n aros am ganlyniad prawf, neu sydd heb eu profi, ac nad oes yn rhaid iddynt dderbyn triniaeth yn yr ysbyty, sy’n gorfod aros gartref am y cyfnod hunan-ynysu priodol
  • pobl sy’n byw ar aelwydydd gyda rhywun sy’n dangos symptomau allai fod wedi eu hachosi gan COVID-19, neu sydd wedi derbyn canlyniad positif am brawf COVID-19
  • cysylltiadau agos achosion positif o COVID-19
  • Teithwyr sy’n dychwelyd o wlad sydd heb ei heithrio

Meddai Vaughan Gething, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol:

Rydyn ni’n gwybod bod hunan-ynysu yn anodd i bobl, ac rydyn ni’n credu y bydd teuluoedd, cymunedau a busnesau yn croesawu’r cyhoeddiad heddiw i leihau y cyfnod y mae’n rhaid i bobl hunan-ynys yn ddiogel. 

Mae hunan-ynysu a cwarantin yn chwarae rhan allweddol wrth atal y coronafeirws rhag lledaenu, a dwi am ddiolch i bawb sy’n parhau i ddilyn y rheolau ac yn chwarae eu rhan i Ddiogelu Cymru.


Datganiad Ysgrifenedig: Profion Covid-19 i weithwyr gofal iechyd a gofal cymdeithasol a staff hosbis (04.12.2020)

Vaughan Gething, AS, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Mae diogelu ein GIG a'n dinasyddion mwyaf agored i niwed yng Nghymru yn parhau i fod wrth wraidd ein hymateb i Covid-19, ac un o flaenoriaethau ein strategaeth brofi yw galluogi gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol i barhau i ddarparu gofal i bobl mewn ysbytai a lleoliadau gofal sylfaenol a gofal cymunedol.

Mae profion asymptomatig ar weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru hyd yn hyn  wedi helpu i reoli achosion ac wedi'u targedu at y rhai sy'n gweithio mewn meysydd clinigol gyda chleifion sy'n agored i niwed a'r rhai sy'n gweithio mewn cartrefi gofal.  Wrth i fisoedd y gaeaf nesáu, rydym yn cymryd camau pellach i helpu i reoli heintiau a lleihau trosglwyddo Covid-19 yn GIG Cymru a lleoliadau gofal cymdeithasol drwy ddefnyddio profion llif unffordd  (LFTs), un o'r technolegau newydd a ddatblygwyd drwy raglen profi torfol y DU, i brofi gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen yn gyflym ac yn rheolaidd.

Mae profion llif unffordd yn canfod presenoldeb antigen feirysol Covid-19 o sampl swab.  Dyfeisiau llaw yw LFTs sy'n cynhyrchu canlyniadau o fewn 20 i 30 munud, gyda'r potensial i gael eu hunan-weinyddu. Maent yn cael eu treialu i'w defnyddio mewn ysgolion a phrifysgolion, i bobl sy'n ymweld â chartrefi gofal ac yn y rhaglen profi torfol bresennol ym Merthyr.

Ar ôl dilysu profion yn wyddonol gan ddefnyddio LFTs, rydym yn cyflwyno rhaglen o brofion asymptomatig rheolaidd, ddwywaith yr wythnos, ar gyfer gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol sy'n wynebu cleifion mewn ysbytai a lleoliadau gofal sylfaenol a gofal cymunedol, ac eraill sydd â chysylltiad â phobl yn y lleoliadau hynny. Bydd y rhaglen brofi hon yn cynnwys profi staff sy'n darparu gwasanaethau gofal cartref a gweithwyr proffesiynol sy'n ymweld â chartrefi gofal a lleoliadau gofal cymdeithasol eraill.

Mae'n hanfodol bod pawb yn deall na all profi ar ei ben ei hun ddileu'r risgiau sy'n gysylltiedig â dal a throsglwyddo Covid-19.  Mae profi yn gam lliniaru risg y mae angen ei gymryd ochr yn ochr â mesurau eraill i reoli ac atal haint, defnyddio cyfarpar diogelu personol yn effeithiol a mesurau cadw pellter cymdeithasol a hylendid dwylo priodol.  Er nad yw LFTs mor sensitif â phrofion RT-PCR mewn labordai, drwy brofi'n amlach gydag LFTs, megis ddwywaith yr wythnos, mae cyngor gwyddonol wedi dangos bod eu cywirdeb yn cyfateb i brofion RT-PCR.

Bydd y rhaglen brofi ar gyfer gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol sy'n defnyddio LFTs ar gael ar gyfer:

  • Gweithwyr gofal iechyd clinigol, gan gynnwys meddygon, nyrsys a gweithwyr proffesiynol perthynol i iechyd
  • Gweithwyr anghlinigol, gan gynnwys porthorion ysbytai, staff glanhau, staff arlwyo a gwirfoddolwyr.
  • Gweithwyr gofal cymdeithasol, gan gynnwys gweithwyr gofal cartref, gweithwyr cymdeithasol ac arolygwyr sy'n ymweld â chartrefi gofal a lleoliadau gofal cymdeithasol eraill.

Byddwn yn dechrau cyflwyno'r rhaglen ar gyfer y grwpiau hyn yn raddol o 14 Rhagfyr, i ddechrau drwy brofi'r rhai sy'n gweithio mewn gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol sydd â risgiau uchel o drosglwyddo Covid-19, a bwriadwn gyflwyno profion mewn lleoliadau risg is yn ystod yr wythnos yn dechrau 11 Ionawr 2021.  Rydym yn ymgysylltu â'r sectorau iechyd a gofal cymdeithasol o ran y gofynion logistaidd penodol ar gyfer pob un o'r gwahanol grwpiau hyn er mwyn sicrhau bod profion yn cael eu cynnal yn effeithiol ac yn gyflym.

Mae diogelwch ac amddiffyn y bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau yn ganolog i'n hymateb i Covid-19.  Cam arall yr ydym yn ei gymryd yw cyflwyno profion asymptomatig rheolaidd ar staff sy'n gweithio mewn unedau hosbis i gleifion mewnol a'r rhai sy'n darparu gwasanaethau hosbis yn y cartref.  Mae'r trefniadau'n cael eu cwblhau gyda hosbisau ledled Cymru ac rydym yn disgwyl dechrau cyflwyno profion o 14 Rhagfyr.


Cymorth £340m ar gyfer busnesau Cymru wrth i’r rheolau coronafeirws newydd gael eu cyhoeddi (30.11.2020)

Mae’r mesurau newydd yn cael eu cyflwyno wrth i achosion o’r coronafeirws gyflymu yng Nghymru unwaith yn rhagor, gan erydu’r cynnydd a gafodd ei wneud yn ystod y cyfnod atal byr yn ddiweddar.

O ddydd Gwener, bydd tafarndai, bariau, bwytai a chaffis yn gorfod cau erbyn 6pm ac ni fydd hawl ganddynt weini alcohol. Ar ôl 6pm, dim ond gwasanaeth tecawê y byddant yn gallu ei ddarparu.

Bydd rhaid i atyniadau i ymwelwyr a mannau adloniant dan do hefyd gau.

Dywedodd Mark Drakeford, y Prif Weinidog:

Yn anffodus, mae’r feirws yn symud yn hynod o gyflym ar draws Cymru ac mae’n erydu’r cynnydd roedden ni wedi’i wneud yn ystod y cyfnod atal byr. Mae angen inni nawr gymryd camau gyda’n gilydd fel cenedl i ddiogelu iechyd pobl ac arafu lledaeniad y coronafeirws.

Mae’r feirws hwn – a’r pandemig – yn dal i’n synnu ni mewn ffyrdd annymunol. Mae’n ffynnu ar ymddygiad arferol pobl o ddydd i ddydd ac yn yr holl fannau hynny lle rydyn ni’n dod at ein gilydd.

Mae hyn yn pwysleisio pam mae angen inni gymryd y camau pellach, wedi’u targedu hyn yn awr. Byddwn yn canolbwyntio ar y mannau hynny lle rydyn ni’n cyfarfod a lle mae’r coronafeirws yn ffynnu, gan dynnu oddi ar y dystiolaeth gan grwpiau o arbenigwyr SAGE am ba gyfyngiadau sydd wedi cael yr effaith fwyaf ar y feirws.

Mae Llywodraeth Cymru yn darparu £340m arall o gymorth i fusnesau drwy’r Gronfa Cadernid Economaidd i gefnogi busnesau sy’n cael eu heffeithio gan y newidiadau pellach i’r rheoliadau. Bydd yn cynnwys cronfa benodol i gefnogi busnesau lletygarwch a thwristiaeth.

Mae cymorth newydd Llywodraeth Cymru wedi cael ei rannu yn ddwy gronfa: y Gronfa i Fusnesau dan Gyfyngiadau sy’n werth £160m a chynllun grant penodol i sector gwerth £180m o dan y Gronfa Cadernid Economaidd.

Mae’r Gronfa i Fusnesau dan Gyfyngiadau yn caniatáu i fusnesau cymwys yn y sectorau lletygarwch, twristiaeth a hamdden sy’n talu ardrethi annomestig i gael mynediad at grantiau hyd at £5000.

Yn ôl yr amcangyfrif, mae tua 60,000 o fusnesau, gyda gwerth trethadwy o dan £150,000 yn cael y cymorth hwn.

Bydd busnesau nad ydynt ar y system ardrethi annomestig yn dal i allu gwneud cais i awdurdodau lleol ar gyfer grant dan Grant Dewisol y Cyfyngiadau a gallent gael hyd at  £2,000 o gymorth.

Yn ogystal â hynny, gall busnesau twristiaeth a hamdden hefyd gael mynediad at gynllun grant penodol i sector o dan y Gronfa Cadernid Economaidd.

Gallai busnesau bach a chanolig sy'n bodloni'r meini prawf dderbyn hyd at £100k. Gallai busnesau mwy o faint yng Nghymru dderbyn hyd at uchafswm o £150k.

Mae disgwyl i’r rhan hon o’r pecyn  gefnogi hyd at 8,000 o fusnesau yn y sectorau hyn a 2,000 arall yn y cadwyni cyflenwi cysylltiedig.

Bydd rhagor o wybodaeth am y cyllid a sut y gellir cael gafael arno yn cael ei gyhoeddi ar wefan Busnes Cymru yn ystod y dyddiau nesaf.

Dywedodd Ken Skates, Gweinidog yr Economi:

Mae hwn yn gyfnod eithriadol o anodd i fusnesau a dyw’r penderfyniadau hyn ddim wedi bod yn hawdd eu gwneud.

Rydyn ni’n disgwyl i'r cyhoeddiad heddiw o £340m gefnogi degau o filoedd o fusnesau, a helpu i ddiogelu llawer mwy o swyddi a ffyrdd o fyw. Rhaid cofio hefyd fod cymorth Llywodraeth y DU hefyd ar gael i fusnesau.

Byddwn yn parhau i wneud popeth o fewn ein gallu i gefnogi ein cwmnïau a'n pobl drwy'r cyfnod heriol hwn.


Canllawiau newydd ar gyfer Ymweliadau ysbyty yn ystod pandemig y Coronafeirws (30.11.2020)

Mae'r canllawiau diwygiedig yn nodi'r llinell sylfaen ar gyfer ymweliadau yng Nghymru yn ystod y pandemig, ond yn caniatáu i fyrddau iechyd, ymddiriedolaethau a hosbisau  wyro oddi wrth y canllawiau.

Mae'r hyblygrwydd hwn yn deillio o'r newid yn y sefyllfa o ran trosglwyddiad y coronafeirws ledled Cymru, gydag amrywiadau sylweddol mewn trosglwyddiad cymunedol ar draws gwahanol rannau o Gymru a gwahaniaethau yng nghyfradd y trosglwyddiad nosocomiaidd.

Mae'r canllawiau newydd yn caniatáu i ddarparwyr gofal iechyd asesu ffactorau lleol a gweithio gyda thimau atal a rheoli haint lleol ac Iechyd Cyhoeddus Cymru wrth gytuno ar drefniadau ymweld.

Gall darparwyr gofal iechyd wyro oddi wrth y canllawiau mewn ymateb i:

  • lefelau cynyddol o drosglwyddiad COVID-19 yn eu hardaloedd, gan gynnwys lefelau a arweiniodd at gyfyngiadau symud cenedlaethol a/neu dystiolaeth o drosglwyddiad nosocomiaidd mewn lleoliad penodol; neu
  • lefelau trosglwyddo sy'n gostwng yn eu hardal leol

Yn ogystal â chaniatáu ar gyfer yr hyblygrwydd hwn, mae'r canllawiau wedi cael eu diwygio ar ôl gwrando ar adborht gan fenywod a theuluoedd ac ymgynghori â Penaethiaid Bydwreigiaeth a gwasanaethau Sonograffeg a Radiograffeg.Bydd ymweliadau mewn gwasanaethau mamolaeth bellach yn seiliedig ar asesu risg gan y byrddau iechyd. Bydd hyn yn cymryd i ystyriaeth ffactorau amgylcheddol lleol megis maint ystafelloedd, y gallu i gadw pellter cymdeithasol a risgiau atal a rheoli haint wrth alluogi partneriaid i gadw cwmni i fenywod beichiog a mamau newydd yn ddiogel. Dylid defnyddio'r dull gweithredu hwn sydd wedi'i asesu yn ôl risg gyda gweithwyr iechyd proffesiynol perthnasol, timau atal a rheoli haint lleol ac Iechyd Cyhoeddus Cymru. Caiff pob menyw ei chefnogi i gael o leiaf un partner gyda hi pan fydd yn esgor, yr enedigaeth ei hun a'r cyfnod ar ôl yr enedigaeth, ac eithrio mewn nifer cyfyngedig iawn o amgylchiadau.

Mae'r canllawiau diwygiedig hefyd yn cydnabod y gallai fod ar rai pobl angen cynorthwyydd cymorth hanfodol ar gyfer cymorth ychwanegol penodol ee gweithiwr cymorth neu gyfieithydd ar y pryd. Ni ddylid categoreiddio cynorthwywyr cymorth hanfodol fel ymwelwyr. Mewn rhai amgylchiadau, lle maent yn cael gofal a chymorth gan aelod o'r teulu neu bartner, gallant enwebu'r person hwn fel eu cynorthwyydd cymorth hanfodol.

Dywedodd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Vaughan Gething:

Rydyn ni'n cydnabod bod y cyfyngiadau ar ymweld yn cael effaith enfawr ar gleifion, eu teuluoedd a'u hanwyliaid. Rydyn ni wedi cyhoeddi newidiadau pellach i'r canllawiau heddiw i roi'r hyblygrwydd i fyrddau iechyd, ymddiriedolaethau a hosbisau wyro oddi wrth y canllawiau mewn ymateb i lefelau lleol o drosglwyddiad COVID-19. Mae'n bwysig cofio nad yw'r feirws wedi diflannu a bod iechyd, diogelwch a llesiant cleifion a staff y GIG yn flaenoriaeth hollbwysig ar gyfer Llywodraeth Cymru a darparwyr gofal iechyd. Bydd angen i ddewisiadau anodd gael eu gwneud o hyd ond rydym yn gobeithio y bydd y canllawiau.


Mesurau cenedlaethol newydd i Gymru: Pobl nid rheolau sy’n allweddol i’n hymateb, medd y Prif Weinidog (02.11.2020)

Heddiw, dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford mai pobl ac nid rheolau sydd wrth wraidd ymateb Cymru i bandemig y coronafeirws, wrth iddo gyhoeddi’r mesurau newydd a fydd ar waith yng Nghymru ar ôl y cyfnod atal byr.

Bydd set newydd a symlach o reolau cenedlaethol yn dod i rym unwaith y daw cyfnod atal byr Cymru i ben am 00:01 ddydd Llun 9 Tachwedd.

Dywedodd y Prif Weinidog fod gan bawb yng Nghymru

“ran bwysig i’w chwarae i helpu i atal lledaeniad y coronafeirws – ac mae hynny’n golygu meddwl yn ofalus am y cysylltiad rydyn ni i gyd yn ei gael â phobl eraill. Y mwyaf o bobl rydyn ni’n cwrdd â nhw, y mwyaf o bobl fydd mewn perygl o ddal y coronafeirws.”

Bydd y Prif Weinidog yn dechrau amlinellu’r mesurau cenedlaethol newydd heddiw. Eu nod yw diogelu iechyd pobl a darparu cymaint o ryddid â phosibl tra mae’r feirws yn dal i gylchredeg.

Mae rhai o’r mesurau newydd yn dal i gael eu cadarnhau yn dilyn y cyhoeddiad annisgwyl dros y penwythnos ynglŷn â mis o gyfyngiadau yn Lloegr, o ddydd Iau ymlaen.

Bydd y mesurau cenedlaethol newydd yn cynnwys y canlynol:

  • Bydd yr angen i gadw pellter cymdeithasol o ddau fetr a gwisgo masg wyneb mewn mannau cyhoeddus caeedig, gan gynnwys ar drafnidiaeth gyhoeddus a thacsis, yn parhau
  • Bydd y gofyniad i weithio gartref pan fo’n bosibl yn parhau
  • Ni ddylai pobl ond cwrdd â’r rhai sy’n rhan o’u ‘swigen’ yn eu cartref eu hunain a dim ond dwy aelwyd fydd yn gallu ffurfio ‘swigen’.  Os bydd un person o’r naill aelwyd neu’r llall yn datblygu symptomau, dylai pawb hunanynysu ar unwaith.
  • Caiff hyd at 15 o bobl gymryd rhan mewn gweithgaredd dan do wedi’i drefnu a hyd at 30 mewn gweithgaredd awyr agored wedi’i drefnu, cyn belled â’u bod yn dilyn yr holl fesurau o ran cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo a mesurau diogelu eraill
  • Bydd pob safle, megis bwytai, caffis, tafarndai a champfeydd, a wnaeth gau yn ystod y cyfnod atal byr, yn gallu ailagor.  Yn dilyn y cyhoeddiad am y cyfyngiadau yn Lloegr, mae Gweinidogion yn parhau i drafod y rheolau manwl ar gyfer ailagor â’r diwydiant lletygarwch. Mae hyn yn cynnwys rheolau ynglŷn â chwrdd mewn mannau cyhoeddus dan do
  • Fel rhan o’n hymdrech i leihau ein risgiau cymaint â phosibl, dylai pobl osgoi teithio os nad yw’n hanfodol. Ni fydd cyfyngiadau cyfreithiol ar deithio o fewn Cymru ar gyfer preswylwyr, ond dylai teithio rhyngwladol fod ar gyfer rhesymau hanfodol yn unig.

Yn ogystal:

  • Bydd pob ysgol yn ailagor
  • Bydd eglwysi ac addoldai yn ailddechrau eu gwasanaethau
  • Bydd gwasanaethau awdurdodau lleol yn ailddechrau, ond yn unol ag amgylchiadau lleol
  • Bydd canolfannau cymunedol ar gael i grwpiau bach gyfarfod dan do mewn modd diogel yn ystod misoedd y gaeaf.

Dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford:

Mae gan bob un ohonom ran bwysig i'w chwarae er mwyn arafu lledaeniad y coronafeirws yng Nghymru ac achub bywydau – allwn ni ddim gwneud hyn heb eich cymorth chi. Mae pawb wedi gwneud cymaint o aberth eleni yn barod.  Er mwyn sicrhau nad yw’r holl waith caled yn mynd yn ofer, mae angen inni barhau i ofalu am ein gilydd a diogelu ein hunain.”

“Mae’r feirws yn ffynnu ar gysylltiad dynol.  Mae cysylltiad cymdeithasol yn bwysig i bob un ohonom, ond er mwyn diogelu ein hunain a'n hanwyliaid mae angen inni feddwl yn ofalus am ein holl gyfarfodydd a'n cysylltiadau â phobl eraill a cheisio cyfyngu arnynt er mwyn lleihau’r risg o gael ein heintio.

“Yn hytrach na gofyn beth gawn ni ei wneud neu beth na chawn ni ei wneud, mae angen inni ofyn i ni'n hunain beth ddylen ni fod yn ei wneud i gadw ein teuluoedd yn ddiogel. Mae rheolau a rheoliadau'r Llywodraeth ar gael i helpu.  Ond y gwir gryfder sydd gennym yw ein dewisiadau ni ein hunain a'r camau a gymerwn gyda'n gilydd.”


Datganiad Ysgrifenedig: COVID-19: mesurau cenedlaethol newydd i Gymru (02.11.2020)

Mark Drakeford AS, Y Prif Weinidog

Wrth i ail wythnos y cyfnod atal byr yng Nghymru ddechrau, mae Gweinidogion wedi cyfarfod dros y penwythnos i drafod y mesurau cenedlaethol newydd, a fydd ar waith o 9 Tachwedd ymlaen.

Rydym yn parhau i gadarnhau manylion y mesurau hyn a byddaf yn gwneud datganiad pellach i’r Senedd yfory.

Yn sgil cyhoeddiad annisgwyl Prif Weinidog y DU dros y penwythnos ynglŷn â mis o gyfyngiadau yn Lloegr o ddydd Iau ymlaen, rydym wedi gorfod addasu rhai o’n cynlluniau, ond bydd y cyfnod atal byr yng Nghymru yn dod i ben fel y bwriadwyd ar 9 Tachwedd. Mae Llywodraeth Cymru wedi ystyried yr effaith y bydd y cyfyngiadau yn Lloegr yn ei chael ar y camau nesaf yng Nghymru. Byddant yn cael effaith ar bobl sy’n byw yng Nghymru ond yn gweithio yn Lloegr; ar gwmnïau sy’n gweithredu yng Nghymru yn ogystal ag yn Lloegr ac ar fusnesau sy’n masnachu ar hyd y ffin.

Pan ddaw’r cyfnod atal byr i ben, bydd set newydd o fesurau cenedlaethol yn dod i rym, gan ddisodli’r cyfyngiadau lleol blaenorol.  Byddwn unwaith eto’n gweithredu’n bwyllog ac yn llacio’r cyfyngiadau yn raddol er mwyn sicrhau bod y cyfnod atal byr yn cael yr effaith fwyaf posibl ar y coronafeirws. Byddwn yn adolygu’r sefyllfa ar ôl pythefnos i weld a allwn wneud newidiadau pellach i’r mesurau cenedlaethol.

O ddydd Llun nesaf ymlaen, bydd dwy aelwyd yn cael ymuno â'i gilydd i ffurfio un aelwyd estynedig – neu swigen. Er mwyn helpu i gadw pawb mor ddiogel â phosibl yn eu cartrefi, dim ond pobl o'ch aelwyd eich hun neu’ch aelwyd estynedig fydd yn cael cwrdd yn eich cartref preifat.

Ar ôl 9 Tachwedd, bydd trefniadau newydd ar gyfer cyfarfod dan do mewn lleoliadau eraill, fel tafarndai, bariau, caffis a bwytai. Gan y bydd yr holl leoedd hyn ar gau yn Lloegr, rydym yn gorfod meddwl ymhellach ynglŷn â sut y gall y sector lletygarwch yng Nghymru, yn arbennig, weithredu o dan yr amgylchiadau newydd hyn. Bydd yr ystyriaethau hyn yn parhau drwy gydol y dydd heddiw.

Bydd hyd at 15 o bobl yn cael cymryd rhan mewn gweithgaredd dan do wedi'i drefnu, a hyd at 30 mewn gweithgareddau wedi'u trefnu yn yr awyr agored, ar yr amod bod yr holl fesurau cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo a mesurau diogelwch eraill o ran COVID-19 yn cael eu dilyn.

Bydd ysgolion yn ailagor yn llawn o ddydd Llun nesaf ymlaen.

Bydd gweithio gartref yn dod yn bwysicach fyth.

Bydd pob safle busnes sydd wedi bod ar gau ers 23 Hydref yn cael ailagor ar 9 Tachwedd.

Bydd gwasanaethau awdurdodau lleol yn ailddechrau, gan adlewyrchu amgylchiadau lleol, a bydd addoldai hefyd yn cael ailagor.

Ni fydd cyfyngiadau teithio yng Nghymru, ond yn ystod y cyfnod o fis o gyfyngiadau yn Lloegr ni fydd hawl i deithio y tu allan i Gymru heb esgus rhesymol.

Hoffwn ddiolch i bawb am eu holl gefnogaeth hyd yma yn ystod y cyfnod atal byr. Gyda’n gilydd rydyn ni’n diogelu Cymru.


Teulu a ffrindiau yn ganolog i’r rheoliadau coronafeirws newydd  (31.07.2020)

Daw rheolau newydd i rym ddydd Llun i’w gwneud yn haws i deulu a ffrindiau gwrdd yn yr awyr agored. Dyna oedd cyhoeddiad y Prif Weinidog, Mark Drakeford, heddiw wrth iddo amlinellu newidiadau pellach i’r rheoliadau coronafeirws yng Nghymru.

Daw’r pecyn diweddaraf o newidiadau yn dilyn chweched adolygiad y rheoliadau coronafeirws ac maent yn canolbwyntio ar alluogi ffrindiau a theulu i gwrdd yn yr awyr agored a galluogi mwy o fusnesau i agor dan do.

Bydd y Prif Weinidog yn egluro bod ystyriaeth yn cael ei rhoi i ymestyn nifer y bobl sy'n gallu cwrdd y tu mewn, ond bydd hyn yn dibynnu ar bobl yn parhau i ddilyn rheolau a lefelau coronafeirws yng Nghymru.

Bydd hefyd yn annog pobl i ddilyn y rheolau a chanllawiau newydd i helpu i ddiogelu Cymru a rheoli lledaeniad coronafeirws yn dilyn tueddiadau gofidus ar draws Ewrop.

Dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford:

“Rydym yn dod i arfer â byw ochr yn ochr â coronafeirws ond ni ddylem anghofio’r perygl a ddaw yn ei sgil. Mae’n glefyd angheuol ac nid yw’r risg i’n hiechyd wedi diflannu – fel y gwelwn mewn rhannau o Ewrop lle bu achosion newydd a lle cyflwynwyd mesurau newydd i reoli ei ledaeniad.

Mae cyfraddau’r feirws yng Nghymru yn dal i fod yn isel, gan ein galluogi i lacio’r cyfyngiadau ymhellach dros yr wythnosau nesaf. Ond dim ond os yw pawb yn dal i gymryd camau i ddiogelu eu hunain a’r rhai sy’n agos atynt y gallwn wneud hyn.

Mae’n rhaid i fusnesau gymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ledaenu’r feirws yn eu heiddo. Maent wedi gweithio’n galed iawn i roi mesurau ar waith i ddiogelu staff a chwsmeriaid. Ac mae’n rhaid i bob un ohonom wneud ein rhan hefyd drwy gydymffurfio â’r rhain a chadw pellter pan fyddwn ni’n gadael ein cartref ac yn cwrdd ag eraill.

O ran y lleiafrif bychan sydd ddim yn dilyn y rheolau – byddwn yn gweithredu. Rydym yn gweithio gyda’n hawdurdodau gorfodi yma yng Nghymru i sicrhau bod ganddynt y pwerau a’r adnoddau angenrheidiol.  Rwyf eisiau gwneud yn siŵr y cedwir at yr holl fesurau sydd wedi’u datblygu i’n diogelu ni.”

Gwneir cyfres o newidiadau i’r rheoliadau coronafeirws dros y tair wythnos nesaf:

O 3 Awst:

Bydd y cyfyngiadau sy'n atal mwy na dau gartref neu ddau gartref estynedig rhag cyfarfod yn yr awyr agored yn cael eu newid i ganiatáu i hyd at 30 o bobl gwrdd yn yr awyr agored. Rhaid cadw pellter corfforol bob amser.

“Bydd tafarndai, bariau, bwytai a chaffis yn gallu ailagor dan do,  yn ogystal â chanolfannau bowlio dan do, tai ocsiwn a neuaddau bingo.

Bydd lleoliadau priodas trwyddedig yn gallu ailagor i ddarparu seremonïau priodas. Ond ni chaniateir cynnal derbyniadau dan do ar hyn o bryd – bydd y rhain yn cael eu hystyried fel rhan o’r newidiadau ar 15 Awst.

Bydd y canllawiau’n cael eu diweddaru i lacio’r gofyniad i blant o dan 11 oed orfod cadw pellter oddi wrth ei gilydd ac oddi wrth oedolion. Mae hyn yn adlewyrchu’r dystiolaeth wyddonol sy'n dangos bod y risg o drosglwyddo yn is ymysg y grŵp oedran hwn. Fodd bynnag, mae'n bwysig iawn bod plant hŷn ac oedolion ifanc yn parhau i gadw pellter cymdeithasol ac at y mesurau eraill i'w cadw'n ddiogel.

Os yw'r amodau'n dal i fod yn ffafriol, o 10 Awst:

Caiff pyllau nofio, ystafelloedd ffitrwydd dan do, campfeydd, sbas a chanolfannau hamdden dan do ailagor.

Caiff ardaloedd chwarae dan do i blant ailagor.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn ystyried a yw’n bosibl gwneud newidiadau i’r rheolau sy’n galluogi pobl i gwrdd dan do gyda phobl eraill nad ydynt yn rhan o’u haelwyd neu aelwyd estynedig o 15 Awst.

Ychwanegodd y Prif Weinidog:

Diolch i ymdrechion pawb yng Nghymru rydym wedi gallu rheoli lledaeniad y feirws a llacio’r cyfyngiadau. Dim ond os yw pawb yn dal ati gyda’r gwaith caled hwn y gallwn barhau i’w llacio. Os byddwn yn rhoi’r gorau iddi yn awr, mae perygl gwirioneddol y gwelwn ni achosion newydd o coronafeirws ac efallai y bydd rhaid inni ailgyflwyno rhai o'r cyfyngiadau i reoli ei ledaeniad.

“Rydym yn wynebu’r tebygolrwydd y bydd cynnydd pellach mewn achosion o’r feirws dros yr hydref a’r gaeaf – ni fydd hyn drosodd erbyn y Nadolig. Mae gan bob un ohonom gyfrifoldeb i ddal i ddiogelu Cymru.  Mae hyn yn cynnwys cadw pellter cymdeithasol, golchi ein dwylo’n aml ac ystyried yn ofalus lle yr ydym yn mynd, beth yr ydym yn ei wneud a pham.


Datganiad Ysgrifenedig: Llythyr newydd gan Brif Swyddog Meddygol Cymru at y rhai sy'n gwarchod (30.07.2020)

Vaughan Gething AS, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol:

Mae llythyrau gan Brif Swyddog Meddygol Cymru at y rhai sy'n gwarchod yn cael eu cyhoeddi ar hyn o bryd.

Mae'r llythyr hwn yn cadarnhau'r cyhoeddiad gan y Prif Swyddog Meddygol ar 15 Gorffennaf, nad oes angen i unigolion sydd wedi bod yn gwarchod wneud hynny bellach o 16 Awst.

Mae'r llythyr hefyd yn cynnwys manylion am y gefnogaeth a fydd yn parhau i fod ar gael i'r grŵp hwn. Mae copi o'r llythyr ynghlwm er gwybodaeth i chi.

Mae'r datganiad hwn yn cael ei gyhoeddi yn ystod y toriad er mwyn rhoi gwybod i’r aelodau.

Pe bai Aelodau'n dymuno imi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ar hyn pan fydd y Senedd yn dychwelyd, byddwn yn hapus i wneud hynny.

Dogfennau

Llythyr Gwarchod


Gorchudd wyneb 3 haen yn orfodol ar drafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru (21.07.2020)

Mae Llywodraeth Cymru yn gwneud gwisgo gorchudd wyneb 3 haen yn orfodol o 27 Gorffennaf 2020, lle gall fod yn anodd cadw pellter corfforol, megis ar drafnidiaeth gyhoeddus. Gellir darllen rhagor o wybodaeth isod.

Gwisgwch orchudd wyneb 3 haen ar drafnidiaeth gyhoeddus i helpu i atal coronafeirws rhag lledaenu i deithwyr a staff eraill.

Rhaid i blant o dan 3 oed, pobl anabl neu bobl sy'n profi anawsterau anadlu beidio â gwisgo gorchuddion wyneb. Gallai'r gorchuddion wyneb 3 haen helpu i reoli lledaeniad y feirws mewn amgylchiadau penodol i ryw raddau, ond nid ydynt yn disodli'r angen am gadw pellter corfforol neu olchi'ch dwylo'n rheolaidd.  

Mae angen i chi aros 2 fetr ar wahân oddi wrth eraill lle bynnag y bo modd, osgoi cyswllt corfforol, ceisio wynebu i ffwrdd oddi wrth bobl eraill a sicrhau bod yr amser rydych chi'n ei dreulio o fewn 2 fetr i bobl eraill mor fyr â phosib. 

Golchi eich dwylo, osgoi cyffwrdd â'ch wyneb a chadw pellter cymdeithasol oddi wrth eraill yw'r ffordd orau o atal y feirws rhag lledaenu.

 

Gwisgo gorchuddion wyneb yn Lloegr

Mae gwisgo gorchudd wyneb yn orfodol ar drafnidiaeth gyhoeddus yn Lloegr. Gallwch gael rhagor o wybodaeth am hyn yma.

 

Rhagor o wybodaeth

Os oes gennych unrhyw gwestiynau ynghylch masgiau wyneb a thrafnidiaeth gyhoeddus yn ystod COVID-19, ewch i dudalen Cwestiynau Cyffredin Trafnidiaeth Cymru yma.


Meysydd chwarae, ffeiriau a chanolfannau cymunedol i ailagor - Prif Weinidog (17.07.2020)

Bydd meysydd chwarae, ffeiriau a chanolfannau cymunedol yng Nghymru’n cael ailagor ddydd Llun, cadarnhaodd y Prif Weinidog Mark Drakeford.

Bydd campfeydd awyr agored hefyd yn cael ailddechrau fel rhan o’r mesurau diweddaraf i godi cyfyngiadau’r coronafeirws yng Nghymru.

Dyma ail ran pecyn o fesurau i ailagor rhannau mawr o’r sectorau twristiaeth, lletygarwch a hamdden yng Nghymru. Maen nhw’n rhan o’r adolygiad diweddaraf o reoliadau’r coronafeirws a gynhelir bod 21 niwrnod ac a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf.

Dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford:

“Byddwn yn dal i edrych yn ofalus ar y dystiolaeth feddygol a gwyddonol ddiweddaraf ac ar gyflwr y feirws wrth benderfynu sut i ddatgloi cymdeithas a’r economi. Gyda chyfraddau’r feirws yn dal i gwympo yng Nghymru, gallwn barhau i raddol godi’r cyfyngiadau, gam wrth gam.”

O ddydd Llun, bydd meysydd chwarae a champfeydd awyr agored yn cael ailagor. Bydd canolfannau cymunedol yn cael cynnal mwy o weithgareddau gan gynnwys helpu awdurdodau lleol i gynnal cynlluniau chwarae a gofal plant dros wyliau’r haf. Bydd ffeiriau hefyd yn cael ailagor gan eu bod wedi cael amser i feddwl sut i roi mesurau priodol ar waith cyn bod eu cwsmeriaid yn dychwelyd. Hyn oll ar ôl ailagor atyniadau dan do ac awyr agored yn yr wythnosau diwethaf.”

Er bod codi’r cyfyngiadau’n golygu bod y llefydd hyn yn cael ailagor, nid oes gorfodaeth arnyn nhw i wneud. Gallai pryd yn union maen nhw’n ailagor amrywio wrth i berchnogion asesu’u sefyllfa a gwneud y newidiadau angenrheidiol. Wrth i ni gymryd y camau gofalus hyn, peidiwch da chi â meddwl bod y feirws wedi gadael y tir. Gallai’n holl waith caled fynd yn ofer yn rhwydd iawn os na wnawn ni ddal ati i wneud ein rhan ym mhob ffordd i gadw Cymru’n ddiogel.

Mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi gofyn i nifer o fusnesau eraill ddechrau paratoi ar gyfer ailagor o 27 Gorffennaf, os bydd amodau’n caniatáu. Y busnesau hynny yw:

 

  • gwasanaethau lle mae pobl yn dod i gysylltiad agos â’i gilydd, gan gynnwys salonau harddwch ac ewinedd a busnesau gwasanaethau lliw haul, tylino, tyllu’r corff, tatŵs, electrolysis ac aciwbigo
  • sinemâu, amgueddfeydd, orielau ac archifdai dan do
  • llety i dwristiaid â chyfleusterau wedi’u rhannu, fel meysydd pebyll. Yn cael agor o 25 Gorffennaf
  • ailagor y farchnad dai’n llawn

 

Os gwelwn y sectorau hyn yn ailagor yn llwyddiannus a bod amodau’n caniatáu, bydd lleoedd dan do fel tafarndai, bariau, caffis a bwytai’n cael ailagor o 3 Awst yn dilyn yr adolygiad nesaf o reoliadau’r coronafeirws.


Cyhoeddi strategaeth brofi newydd Cymru ar gyfer COVID-19 (15.07.2020)

Heddiw (dydd Mercher 15 Gorffennaf), mae’r Gweinidog Iechyd Vaughan Gething wedi cyhoeddi strategaeth brofi newydd Cymru ar gyfer y coronafeirws.

Dros y tri mis diwethaf, mae Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi cydweithio i greu seilwaith profi cenedlaethol, sy’n golygu y gall unrhyw un sydd â symptomau’r coronafeirws gael prawf yn gyflym ac yn rhwydd.

Mae’r strategaeth newydd a gyhoeddir heddiw wedi’i seilio ar y dystiolaeth wyddonol ddiweddaraf ac yn blaenoriaethu pedwar maes:

 

  1. Rheoli ac atal trosglwyddiad y feirws drwy gefnogi’r broses o olrhain cysylltiadau
  2. Diogelu Gwasanaethau’r GIG – i gefnogi diogelwch staff a chleifion
  3. Amddiffyn grwpiau agored i niwed – i ddiogelu grwpiau lle ceir risgiau uwch
  4. Datblygu dulliau gweithredu yn y dyfodol - i fanteisio ar dechnolegau newydd a gwyliadwriaeth er mwyn gwella ein dealltwriaeth o'r feirws.

 

Ar hyn o bryd, mae dwy ffordd wahanol o brofi yng Nghymru; prawf i ganfod a oes gan rywun y feirws ar y pryd, a'r prawf gwrthgyrff a ddefnyddir i ddarganfod a yw person wedi'i heintio yn flaenorol.

Mae'r strategaeth newydd hefyd yn edrych ar rôl a diben profi pobl asymptomatig ac yn nodi y bydd hyn yn parhau lle ceir y risg fwyaf – megis ymysg ein poblogaethau hŷn a gweithwyr iechyd a gofal.

Cadarnhawyd hefyd y bydd y rhaglen brofi wythnosol ar gyfer cartrefi gofal yn parhau am 4 wythnos arall, gyda'r data ar nifer yr achosion yn cael eu monitro'n fanwl. Os yw nifer yr achosion yn aros ar y lefelau isel cyfredol, yna bydd y cylch profi yn symud i bob pythefnos.

Dywedodd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Vaughan Gething:

Mae’r strategaeth hon yn gosod y ffordd ymlaen ar gyfer profion wrth i'r cyfyngiadau lacio a nifer yr achosion o COVID-19 ostwng o'r brig a welsom ychydig wythnosau yn unig yn ôl. Mae hefyd yn gwneud paratoadau ar gyfer y posibilrwydd o ail don o’r coronafeirws yn yr hydref.

Bellach mae gennym seilwaith profi cenedlaethol sy'n golygu y gall unrhyw un sydd angen prawf gael un. Yn ei dro, bydd hyn yn ein galluogi i olrhain cysylltiadau er mwyn rheoli trosglwyddiad y clefyd wrth i'r cyfyngiadau gael eu llacio. Mae ein strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn hollbwysig i'n helpu i ddod o hyd i ffordd o fyw gyda'r clefyd hyd nes y bydd brechlyn neu driniaeth ar gael.”

Rydym yn gwybod bod angen gwella mewn rhai meysydd o hyd ac rydym yn gweithio’n galed i sicrhau bod canlyniadau profion yn cael eu dychwelyd o fewn 24 awr. Dros yr wythnosau a’r misoedd nesaf, byddwn ni’n gwneud yn fawr o dechnolegau profi newydd a byddwn ni’n barod i achub ar y cyfleoedd y mae'r rhain yn eu cynnig.”

Strategaeth profi COVID-19: https://llyw.cymru/strategaeth-profi-covid-19


O 22.06.20

 

  • Bydd pob siop nad yw'n hanfodol yng Nghymru yn gallu ailagor
  • Bydd modd gweddïo’n breifat mewn addoldai lle cedwir pellter cymdeithasol a lle nad yw grwpiau o bobl yn ymgynnull
  • Bydd y farchnad dai yn ailgychwyn trwy ganiatáu i bobl ymweld ag eiddo gwag a symud tŷ lle cytunwyd ar werthiant ond nid yw wedi’i gwblhau eto
  • Bydd y cyfyngiadau ar gyrtiau chwaraeon awyr agored yn cael eu codi ond rhaid cadw pellter cymdeithasol. Ni chaniateir unrhyw chwaraeon tîm na chwaraeon cyswllt
  • Galluogi athletwyr elît nad ydynt yn broffesiynol, gan gynnwys ein gobeithion ar gyfer y gemau Olympaidd a Pharalympaidd, i ailddechrau ymarfer.

Mae'r gofyniad i aros yn lleol a pheidio â theithio mwy na 5 milltir o'ch cartref yn parhau ar waith. Fodd bynnag, bydd canllawiau newydd yn ei gwneud hi'n amlwg bod pobl yn gallu teithio y tu allan i'w hardal leol am resymau tosturiol. Mae hyn yn cynnwys gweld pobl mewn cartref gofal neu sefydliad troseddwyr ifanc - pan ganiateir yr ymweliadau hyn. Bydd pobl sy'n gymwys i bleidleisio mewn etholiadau tramor, lle mae'n rhaid pleidleisio'n bersonol, hefyd yn gallu teithio.

Mae trefniadau cyfyngiadau symud diwygiedig Llywodraeth Cymru ar gael i'w darllen yma.

Cyhoeddir diweddariadau pellach wrth iddynt gael eu cyflwyno.

Gall pawb yng Nghymru sydd â symptomau drefnu prawf ar gyfer coronafeirws 18.05.2020

 

Gellir dod o hyd i’r wybodaeth ddiweddaraf am Coronafeirws gan Lywodraeth Cymru yma.

Gellir dod o hyd i’r wybodaeth ddiweddaraf am Coronafeirws gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yma.

Rhannu: